http://www.ictnews.ir/
http://ictnews.ir
دوشنبه 22 آبان 1396
جشن اتلاف منابع دولتی به نام استارت‌آپ‌ها
جشن اتلاف منابع دولتی به نام استارت‌آپ‌ها

پدیده‌ای که در دنیا رو به افول است

سياوش روشني
اين روزها همه تمايل دارند که حمايت خود از استارت‌آپ‌ها را به نوعي نشان دهند و حتي مي‌توان گفت که حمايت از آنها تبديل به نوعي ژست پیشرفته‌بودن در بين سازمان‌ها و نهادهاي دولتي و غيردولتي شده است. در نتيجه حاکم شدن اين جو به فضاي مديريتي و رسانه‌اي کشور، روزي نيست که مطلبي درباره اعزام به خارج چند استارت‌آپ يا حمايت مالي و معنوي از استارت‌آپي ديگر به گوش نرسد.
در چنين شرايطي از وزارت ارتباطات، وزارت صنعت، وزارت ارشاد، وزارت ورزش، وزارت کار گرفته تا معاونت علمی‌ریاست‌جهوری، اتاق بازرگاني، سازمان نظام صنفي رايانه‌اي و کلی نهاد دیگر همه و همه تحت تاثير همين جو ايجاد شده پيرامون استارت‌آپ‌ها قرار گرفته و همگي در حال صرف منابع مالی و امکانات متعدد در این راه هستند.
اين حمايت‌ها البته در بيشتر موارد سمت و سوي مشخص نداشته و به جاي مشخص شدن برنامه و اولويت‌هاي حمايت براي آنها، صرفا با توجیه و بهانه نقش استارت‌آپ‌ها در تحقق اقتصاد مقاومتي پرداخته شده است.
**با وجود حمايت چندين ساله‌اي که در سال‌هاي اخير از استارت‌آپ‌ها شده و با وجود سرمايه‌هاي هنگفتي که براي به ثمر نشستن آنها صورت گرفته، مشخص نبودن اولويت‌ها و اين که از چه طرح‌هايي بايد حمايت شود باعث شکل‌گيري سيلي از استارت‌آپ‌هاي گوناگون و بي‌ارتباط در موضوعات بسيار تکراری، مختلف و نامرتبط شده است که تقریبا در تمامی ‌موارد هم دستاوردي در پي نداشته‌اند. **
البته نبايد فراموش کرد که در دنيا نرخ موفقيت استارت‌آپ‌ها بسيار پايين بوده و نرخ موفقيت يک از 10 براي آنها ذکر مي‌شود و البته اين آمار در کشور ما باتوجه به شرايط خاص اقتصادي و تحريم‌ها به مراتب پايين‌تر از اين ميزان نيز هست. اما قدر مسلم این موضوع نباید بهانه‌ای برای دور ریختن بودجه‌ها و منابع کشور شود.
در نتيجه اين نرخ شکست بالا بخش عمده‌اي از هزينه‌اي که توسط نهادهاي دولتي و با بودجه‌هاي دولتي صرف مي‌شود در نهايت سوخت شده و هيچ نتيجه‌اي به جز زيان براي کشور در پي ندارد. همچنين هزينه‌هايي که براي اعزام استارت‌آپ‌هاي منتخب به خارج کشور مي‌شود نيز نه تنها باعث افزايش فروش آنها در خارج از کشور نشده بلکه در مواردي باعث خروج افراد نخبه ايجادکننده آنها از کشور و از دست رفتن سرمايه انساني‌مان نيز مي‌شود.
**نگاهي گذرا به چند کسب‌وکار انگشت‌شمار و ظاهرا موفق که از آنها با نام استارت‌آپ یا دانش‌بنیان یاد می‌شود موید این موضوع است که تمام آنها بدون حمايت دولتي به موفقيت رسيده‌اند و سرمايه‌هاي تزريقي دولتي در موفقيت آنها نقشي نداشته‌اند.**
 
مشخص نبودن اولويت حمايت
يکي از بزرگ‌ترين مشکلات کشور ما در حوزه اقتصادي به‌زعم کارشناسان همواره اين بوده که اولويت اساسي کشور در زمينه فعاليت اقتصادي مشخص نشده است. فعاليت در زمينه خودرو‌سازي، گردشگري، پتروشيمي،ICT، کشاورزي، پوشاک و بسياري ديگر از شاخه‌ها به صورت همزمان و بدون مشخص بودن اولويت اساسي کشور باعث شده که در عمل در هيچ‌يک از اين موارد دستاورد قابل ملاحظه‌اي نداشته باشيم و نتوانيم خودمان را در سطح بين‌المللي آنطور که بايد و شايد مطرح کنيم.
اين در حالي است که کشوري مثل ترکيه با تکيه بر صنعت پوشاک و گردشگري، امارات با تکيه بر گردشگري و ICT و سنگاپور با تکيه بر فناوري اطلاعات دستاوردهاي قابل ملاحظه‌اي در اين حوزه‌ها به دست آورده‌اند.
**در زمينه حمايت از استارت‌آپ‌ها نيز در دولت ما همين پراکندگي و مشخص نبودن اولويت به خوبي هويدا است و وام وجوه اداره‌شده وزارت ارتباطات و ساير بودجه‌هاي حمايتي دولتي بدون مشخص بودن اولويت‌ها به دايره‌اي گسترده از فعاليت‌هاي مختلف اختصاص يافته و نتيجه مشخصي هم در پي نداشته است.** جالب است بدانيد که بودجه‌هاي حمايتي دولتي براي استارت‌آپ‌ها به انواع مختلفي از آنها از ارايه‌دهنده خدمات مزون عروسي گرفته تا ارايه خدمات گردشگري  و امنيتي را شامل مي‌شود.
**نگاهي گذرا به ليست شرکت‌هايي که وام وجوه اداره‌شده وزارت ارتباطات را ارايه مي‌دهند مشخص مي‌کند که تحليل خاصي در خصوص آنکه از چه سبک استارت‌آپ‌هايي مي‌بايست حمايت شود وجود ندارد و تعداد بسيار زيادي از طيف‌هاي مختلف، تکراری و نامرتبط به شکل همزمان تسهيلات اين وزارتخانه را دريافت کرده‌اند.**
حمایت از خدمات تکراري استارت‌آپ‌ها
يکي ديگر از مشکلات استارت‌آپ‌هاي ايراني نزديک به هم بودن فعاليت آنها است. اگر در زمان نمايشگاه الکامپ سري به سالن الکام‌استارز زده باشيد به خوبي مي‌دانيد که تعداد زيادي از استارت‌آپ‌ها در موضوعاتي مشابه فعاليت دارند و اساس خدماتي که ارايه مي‌دهند به کل يکي است. براي مثال ده‌ها استارت‌آپ در زمينه ارايه اپليکيشن‌هاي حوزه سلامت، خدمات دقيقا مشابهي را ارايه مي‌دهند و يا استارت‌آپ‌هاي آموزشي که به ارايه خدمات کمک تحصيلي مي‌پردازند در مواردي اگر نام آنها ذکر نشود و فقط خدمتي که ارايه مي‌دهند ذکر شود قابل تشخيص از يکديگر نيستند. جالب آنکه تعداد کاربران برخي از اين استارت‌آپ‌ها حتي از انگشتان دو دست هم تجاوز نمي‌کند.
طبيعي است که در نهايت **باتوجه به محدود بودن بازار فعاليت هر استارت‌آپ فقط تعداد محدودي امکان ادامه فعاليت را داشته و البته مابقي محکوم به نابودي هستند و لذا سرمايه‌هاي دولتي که براي آنها مي‌شود نيز در نهايت راه به جايي نخواهد برد.**
خود استارت‌آپ‌ها نيز متوجه نزديک به هم بودن و تکراري بودن فعاليت خود شده‌اند و البته شايد به همين دليل باشد که مدیر یک استارت‌آپ، در نشستي خواستار «راهکار تشکیل و راه‌اندازی “شرکت تعاونی سهامی‌عام” با عضویت تمامی‌استارت‌آپ‌های برتر کشور جهت ايجاد تهاتر خدمات میان آنها شده است.
ظاهرا مدیر کل دفتر نوآوری و حمایت از سرمایه‌گذاری وزارت ارتباطات در مورد نوع فعالیت استارت‌آپ‌ها نيز متوجه اين تکراري بودن فعاليت‌هاي استارت‌آپي کشور شده است و در همين زمينه گفته: درحال حاضر تاکید بیشتر این شرکت‌ها بر  خدمات اجتماعی و نیاز شهروندی در این حوزه است اما واقعیت این است که پیشران‌های اقتصادی ما طی ده سال آینده در حوزه‌هایی نظیر گردشگري و معدن وجود دارد .
در چنين شرايطي **باتوجه به تعدد نهادهايي که به ارايه تسهيلات دولتي در زمينه استارت‌آپ‌ها مي‌پردازند دريافت کمک يک استارت‌آپ از چند نهاد مختلف نيز امري دور از ذهن نيست و هيچ بعيد نيست که يک استارت‌آپ از چندين نهاد دولتي کمک مالي دريافت کند. **بروز اين اتفاق به‌زعم برخي کارشناسان باعث شده که اقتصادي پنهان در پس بهانه‌ای به نام استارت‌آپ‌هاي کشور به وجود آمده و به وجود آورندگان برخي از آنها فقط در پي دريافت وام و تسهيلات دولتي و استفاده از آن براي انجام فعاليت‌هاي اقتصادي ديگر بوده و البته برخي نيز با برگزاري نمايشگاه و سمينار درآمدهاي جانبي هنگفتي را نصيب خود کنند.
استارت‌آپ‌ها در پايان راه
حمايت‌هاي هم‌جانبه دولتي از استارت‌آپ‌ها اما در حالي صورت مي‌گيرد که به‌زعم کارشناسان غربي اين بنگاه‌هاي کوچک اقتصادي به شدت رو به افول بوده و نفس‌هاي پاياني خود را مي‌کشند. به عقيده برخي از کارشناسان غربي ما در دنیای جدیدی هستیم که در آن شرایط به نفع «بزرگ‌ترها» رقم می‌خورد و شرکت‌های بزرگ و مدیران اجرایی و نه استارت‌آپ‌ها، صاحبان دهه آینده هستند.
در توضيح اين موضوع بايد گفت که اگر به تاریخ نگاه کنیم، رشد سریع وب در سال‌های 1997  تا 2006 شرکت‌هایی مثل آمازون، فیس‌بوک و گوگل را پدید آورد؛ چون اینترنت پدیده جدیدی بود و تعدادی جوان می‌توانستند در گاراژ خانه‌شان سایتی بالا بیاورند و میلیون‌ها دلار کاسب شوند. بعد دوره رشد موبایل هوشمند از 2007 تا 2016 موجب پدید آمدن امثال اوبر و اینستاگرام و واتس‌اپ شد. درباره موبایل هوشمند هم همین پدیده اتفاق افتاد، اما به نظر نمی‌رسد پدیده انقلابی دیگری در راه باشد. بنابراین خبری از جوانان و گاراژ و پول پارو کردن هم نخواهد بود. وب از سوی کسب و کارهای بزرگ قبضه شده و تقریبا همه مردم جهان دیگر موبایل هوشمند دارند. فناوری‌های امروز پیچیده و گران هستند و این به نفع سازمان‌های بزرگ با سرمایه هنگفت است. **بايد توجه داشت که تصادفی نیست که میزان سرمایه‌گذاری اولیه در استارت‌آپ‌ها در سال 2017 کاهش یافته و باز هم تصادفی نبوده که پنج شرکت آلفابت، آمازون، اپل، فیس‌بوک و مایکروسافت تبدیل به باارزش‌ترین شرکت‌های جهان شده‌اند.**
با توجه به اين آمار و ارقام که گوياي وضعيت رو به افول استارت‌آپ‌ها در جهان است به نظر مي‌رسد که اختصاص پول‌هاي دولتي هنگفت براي به ثمر نشستن اقتصاد استارت‌آپي که در پايان راه قرار دارد اشتباه بوده و ثمري به جز هدررفت سرمايه‌ در پي نداشته باشد.
مشخص نبودن متولي استارت‌آپ‌ها
شايد هيچ‌يک از فعالان اقتصادي مثل استارت‌آپ‌ها اينقدر مورد حمايت نهادهاي مختلف از وزارت صنعت گرفته تا وزارت ارتباطات، معاونت علمی‌و فناوری ريیس‌جمهوري، مجمع تشکل‌های دانش‌بنیان و حتي وزارت ورزش و وزارت علوم قرار نگرفته باشد.
توجه نهادهاي مختلف حاکميتي به استارت‌آپ‌ها به حدي زياد است که حتي گاه خود آنها هم براي پيدا کردن مرجعي که بايد براي حل مشکلاتشان به آن مراجعه کنند دچار مشکل مي‌شوند.
اوايل آبان ماه امسال معاون ساماندهی امور جوانان وزیر ورزش و جوانان در دیدار با وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در خصوص حمایت از سمن جوانان و کسب و کار نوپدید به گفتگو پرداخت. وي در خصوص این دیدار در شبکه مجازی خود نوشت: امروز به ملاقات تنها وزیر جوان دولت رفتم. توافقات خوبی در خصوص سمن جوانان شد و کسب و کار نوپدید در این بخش مورد حمایت هر دو وزارتخانه خواهد بود.
با اين اظهار نظر معاون ساماندهی امور جوانان وزیر ورزش مي‌توان گفت حالا وزارت ورزش هم به ليست بلندبالاي حاميان استارت‌آپ‌ها اضافه شده است.
از سوي ديگر اما وزارت علوم نيز بيکار ننشسته و معاون پژوهش و فناوری وزارتخانه علوم، تحقیقات و فناوری هم از آمادگی این وزارتخانه در حمایت از برگزاری استارت‌آپ‌ویکندهای کاربردی خبر داده است. اين مقام مسوول همچنين اعلام کرده از برگزاری جشنواره ملی مهارتی کارآفرینی و همچنین استارت‌آپ‌ویکندهای کاربردی با محوریت دانشگاه جامع علمی‌کاربردی حمایت و پشتیبانی می‌کند. به اين ترتيب استارت‌آپ‌هاي کشور در زمينه استارت‌آپ هيچ کمبودي را احساس نخواهند کرد!
لزوم توقف شرايط گلخانه‌اي براي استارت‌آپ‌ها
استارت‌آپ‌ها در سال‌هاي اخير با حمايت همه‌جانبه دولتي مواجه بوده‌اند در حالیکه برخی کارشناسان معتقدند اين حمايت‌هاي بي‌حد و بی‌حساب ممکن است تبديل به مانعي بزرگ براي ادامه فعاليت آنها نيز بشود. افشين کلاهي عضو کميسيون ICT اتاق بازرگاني ايران با ذکر همين موضوع گفته: ما در کشور برای شرکت‌های دانش‌بنیان یک فضای گلخانه‌ای مناسبی را طراحی کرده‌ایم که در این فضا شرکت‌ها هم حمایت مالی و هم حمایت معنوی می‌شوند و می‌توانند تا جایی که محصولی آماده برای ارایه به بازار داشته باشند، رشد کنند. اما برای سوی دیگر این ماجرا از ابتدا برنامه‌ریزی لازم صورت نگرفته است و این موضوع در نظر گرفته نشده که همیشه نمی‌شود یک شرکت دانش‌بنیان در گلخانه زندگی کند و اگر هم بشود با محدودیت رشد روبه‌رو خواهد شد.
به عقيده کلاهي براي حلي اين مشکل مي‌بايست برنامه‌ریزی برای خروج این شرکت‌ها از شرایط گلخانه‌ای و فعالیت در بیرون صورت گیرد.
با اين تفاسير بايد ديد آيا نهادهاي دولتي نيز متوجه لزوم توقف طرح‌هاي حمايتي و پرداخت تسهيلات به استارت‌آپ‌ها مي‌شوند و يا همچنان مي‌بايست شاهد ادامه روند ناصحيح حمايت‌هاي فله‌اي دولتي از استارت‌آپ‌ها باشيم.

 


مطالب مرتبط
نظرات کاربران

ارسال نظر در مورد این مطلب:
نام شما : *
آدرس ایمیل : *
متن نظر : *
کد امنیتی :
Refresh Code

لطفا عبارت درج شده در تصویر بالا را در کادر زیر بنویسید

*
 


کليه حقوق اين سایت متعلق به ICTNEWS است.
انتشار مطالب با ذکر منبع و لینک به سایت مجاز است.
تماس با ما: 88946450  فرم تماس با ما
این پرتال قدرت گرفته از :
سیستم مدیریت پرتال و خبرگزاری دیاسافت
ارتباط با ما : 1000030200