http://www.ictnews.ir/
http://ictnews.ir
دوشنبه 22 آبان 1396
جویشگرهای بومی؛ جای حامیان با منتقدان عوض شد!
جویشگرهای بومی؛ جای حامیان با منتقدان عوض شد!

از اواسط دولت قبل جویشگر‌های بومی در فهرست موضوعات مورد علاقه دولتمردان جای گرفته و با وعده‌ها، تصویرسازی‌ها و استناد به نمونه‌های موفق در برخی کشورها شاهد حمایت وزارت ارتباطات از چندین پروژه از این دست بوده‌ایم، روالی که حالا کمی رنگ عوض کرده و بعد از آنکه عدم موفقیت جستجوگرهای ملی را به کاربران نسبت دادند، حامیان و مجریان هم می‌خواهند خود را در صف منتقدان جای دهند چرا که همانطور که پیش‌بینی می‌شد علی‌رغم دوپینگ دولتی، این جستجوگرها همچنان جایی میان کاربران ایرانی پیدا نکردند.

هلیا ظهیری
از اواسط دولت قبل جویشگر‌های بومی در فهرست موضوعات مورد علاقه دولتمردان جای گرفته و با وعده‌ها، تصویرسازی‌ها و استناد به نمونه‌های موفق در برخی کشورها شاهد حمایت وزارت ارتباطات از چندین پروژه از این دست بوده‌ایم، روالی که حالا کمی رنگ عوض کرده و بعد از آنکه عدم موفقیت جستجوگرهای ملی را به کاربران نسبت دادند، حامیان و مجریان هم می‌خواهند خود را در صف منتقدان جای دهند چرا که همانطور که پیش‌بینی می‌شد علی‌رغم دوپینگ دولتی، این جستجوگرها همچنان جایی میان کاربران ایرانی پیدا نکردند.
با وجود نگرانی وزارت ارتباطات برای مدل اقتصادی این جویشگر‌ها و حمایت‌هایی که قرار بود به سمت یکپارچه شدن خدمات هدایت شود اما شاهد هزینه همزمان وزارت ارتباطات برای چندین موتور جست‌وجو و تمرکز نکردن روی یک پروژه شاخص بودیم.
پروژه‌ای که با این هدف کلید خورد که با فرهنگ‌سازی و ایجاد زیرساخت‌های کیفی، کاربران ایرانی از خدمات جستجوی متنی، تصویری و همچنین موتور جستجوی نقشه و ترجمه ماشینی، از موتورهای جستجوی بومی استفاده کنند اما حالا بعد از گذشت چند سال و هزینه همزمان وزارت ارتباطات برای چندین موتور جست‌وجو و تمرکز نکردن روی یک پروژه شاخص، بی‌توجهی به مدل اقتصادی علی‌رغم ابراز نگرانی همیشگی نتوانسته هنوز به هدف خود برسد و بسیاری از کاربران حتی اطلاعی از وجود چنین جستجوگرهایی ندارند.
انتقادهایی که با طرح کلید خورد
از روزی که طرح جویشگرهای بومی یا موتورهای جست‌وجوگر ملی در دولت‌های  قبل کلید خورد، انبوهی از انتقادات در خصوص مواجهه این پروژه با شکست و شیوه اجرای آن آغاز شد. منتقدان از روز نخست این پروژه را به علت شیوه اجرای آن ناموفق می‌دانستند، اما حامیان و مجریان پروژه به جای پاسخ‌های روشن، بر ضرورت‌های راه‌اندازی جویشگرها و منافع آن برای کشور و نمونه‌های موفق جهانی تکیه کردند تا به این ترتیب کلید صرف ده‌ها میلیارد تومان زده شود.
در آن مقطع منتقدان گفتند نگران روزی هستیم که برای به یادآوردن حتی نام جویشگرهای بومی باز هم ناچار به مراجعه به گوگل شویم. اما هیچ‌کدام از این انتقادات و نگرانی‌ها هیچ خللی بر اراده مسوولان وزارت ارتباطات و پژوهشگاه ICT وابسته به این وزارتخانه وارد نکرد.
راه‌اندازي جويشگر يا جست‌وجوگر بومي از برنامه‌هایی بود که وزارت ارتباطات از سال ۹۱ آن را در فهرست وعده‌ها و اقدامات خود قرار داده است. این موضوع از سال ۹۳ و با تشکیل شورای راهبردی جویشگر بومی به صورت جدی‌تری در دستور کار این وزارتخانه قرار گرفت و با بودجه 210 میلیارد تومانی وزارت ارتباطات ادامه یافت. اما از زمان طرح این موضوع تا به حال چندین موتور جستجوی بومی رونمایی و راه‌اندازی شده؛ آن هم بی‌توجه به اینکه همچنان کاربران اینترنت در ایران گوگل را موتور جستجو می‌دانند.
چند پروژه و چندین وعده
طرح جستجوگر ملی تا به حال چند پروژه را در برگرفته و مواردی همچون یوز، پارسی‌جو و گرگر از جمله موتورهای جست‌وجوگر فارسی بوده‌اند که در بستر این پروژه معرفی شده‌اند هرچند اگر در گوگل جست‌وجو کنید نام‌ جست‌وجوگرهای ایرانی زیادی را خواهید یافت که گزارش‌های مختلفی نیز در رسانه‌ها درباره آنها نوشته شده است.
بارها وعده‌های دور ازدسترسی از سوی مسوولان در مقاطع مختلف درباره اهداف این جستجوگرها مطرح شده است که بلندپروازانه‌ترین آنها رقابت با گوگل بوده که البته گاهی هم از آن عقب‌نشینی کرده و برخی مسوولان وزارت ارتباطات هم ‌گفتند که هدف موتورهای جستجوی جدید، رقابت با گوگل نیست بلکه قرار است که این جست‌وجوگرها مزیت‌هایی داشته باشند که سرانجام سد مقاومت در مقابل آنها شکسته شود و مخاطب ایرانی با رغبت به یکی از چند جویشگرهای ساخت داخل از گذشته تا اکنون مراجعه کند.
حاصل نخستین فراخوان دولتی درباره جستجوگر بومی سر برآوردن ۱۱۰ موتور جستجوی بومی با مدل اقتصادی نامعلوم و در نهایت تصویب ۱۵ طرح بود و این شرایط که با انتقادهای زیادی مواجه بود موجب شد تا در دومین فراخوان در سال ۹۵  بر اجباری بودن ترکیب و ادغام شرکت‌ها در قالب سکوهای خدمات تاکید شود.
انعقاد قرارداد 30 میلیارد تومانی با  ۲۲ شرکت برای ۱۵ پروژه در راستای ارایه خدمات بومی طرح «جویشگر بومی» یکی از هزینه‌‌هایی بود که وزارت ارتباطات در این مدت متحمل شد تا سومین موتور جستجوی متنی تحت وب را هم وارد بازار کند.
اما مدل حمایتی وزارت ارتباطات از موتور‌های جستجوی بومی مدلی قابل قبول نبود و بسیاری از کارشناسان آن را ناموفق می‌دانستند اما همچنان وزارت ارتباطات بر ادامه این مدل اصرار داشت و مسوولان این پروژه حالا عدم توفیق آن را نه به سیستم اشتباه پیاده شده بلکه به عدم اقبال مردم نسبت می‌دهند.
حامیانی که منتقد شدند!
حالا اما حامیان دولتی پروژه جویشگرهای بومی که همواره در مقام دفاع از این پروژه‌ها بودند و هر روز از طریق رسانه‌های همسو گزارش پیشرفت ارایه می‌کردند خود در نقش منتقد وارد عمل شده‌اند.
گزارش‌های یک سویه‌ای که تماما پیشرفت بود و فقط یک حلقه مفقوده در آن وجود داشت که آن هم عدم اقبال مردم بود تا آنجا که اواخر سال 95 این مردم و کاربران بودند که عامل احتمالی عدم موفقیت این جویشگرها معرفی شدند.
در آن زمان مدیر اجرایی جستجوگر بومی گفت که طبق آمار گوگل‌ترند، کاربران ایرانی در رتبه 1 بیشترین استفاده از گوگل قرار دارند که با حمایت کاربران ایرانی از جستجوگرهای بومی امکان افزایش ۶۰۰ درصدی اقتصاد اینترنتی کشور تا 5 سال آینده وجود دارد.
حالا اما انتقاد جدیدی از سوی همان مجریان و حامیان پروژه مطرح شده است و به جای ارایه خروجی می‌گویند بخش خصوصی باید سرمایه‌گذاری کند تا این پروژه موفق شود!
رییس پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات بر ضرورت سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و تسریع در فرآیند تجاری‌سازی جویشگر بومی تاکید دارد.  محمد خوانساری می‌گوید: در حوزه پذیرش این جویشگر در جامعه باید بیشتر کار شود، ضرورت دارد که بخش خصوصی در جویشگر بومی سرمایه‌گذاری قابل برگشت انجام دهد.
4 سال بعد و هدفی که دور از دسترس است
در هفته‌های اخیر و در پی مطالبه و دستور وزیر ارتباطات به شورای راهبری طرح جویشگر بومی، دستاوردهای این طرح پس از ۴ سال فعالیت، رونمایی و اعلام شد. گزارشی که نشان می‌داد تا تجاری‌سازی و ورود این پروژه به بازار مصرف کاربران ایرانی، فاصله بسیار است. برآوردها حاکی از آن است که به‌رغم برگزاری بالغ بر ۵۶ جلسه در شورای راهبری، تصویب طرح، تصویب برنامه عملیاتی در کارگروه فنی و تصویب پروژه‌های اولویت‌دار و تهیه شناسنامه‌های کلان پروژه‌ها، این طرح هنوز به صورت ۱۰۰ درصد اجرایی و عملیاتی نشده و پازل‌های مختلف این موتور بومی، هیچ‌کدام به ۱۰۰ درصد تحقق، نرسیده‌اند.
قرار بود موتورجستجوی بومی قابل رقابت با سرویس‌های خارجی باشد اما در خوشبینانه‌ترین حالت و بر اساس تحقیق پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات، جویشگر پارسی‌جو، رتبه دوم استفاده را بعد از گوگل در ایران به دست آورده و قبل از جست‌و‌جوگر بینگ قرار گرفته است.
کارشناسان معقتدند آنچه موجب موفقیت جستجوگرهای بومی در چین و روسیه شده زبان خاص، وسعت و فراگیری و تکیه بر اطلاعات بومی بوده است وگرنه در غیر اینصورت و بدون تکیه بر مزایای بومی امکان موفقیت و رقابت با گوگل وجود ندارد. نمونه آن شکست موتور جستجوی اروپا در برابر گوگل بود. وقتی اروپا تلاش کرد، نسخه Google خود را با نام Quaero بسازد نتیجه آن یک افتضاح تمام‌عیار بود و ۹۹ میلیون یورو اعتبار که به درخواست فرانسه اختصاص یافته بود، به باد رفت.
راهی که اروپا رفت و بی‌نتیجه بود
در بخشی از گزارش گاردین در این مورد یکی از مهندسانی که  در این پروژه کار کرده گفته بود: «سرشاخ شدن با گوگلی که به‌خوبی حمایت مالی شود و کارآفرینان پرانرژی هم داشته باشد، حماقت است و اگر این کار با همکاری دولت صورت بگیرد، میزان حماقت آن غیرقابل توصیف است.»
به اعتقاد دست‌اندرکاران این پروژه اروپایی، ورود دولتی‌ها به عرصه حمایت از یک طرح فناورانه که رقیبی غول‌آسا داشته و به سرعت عمل، دانش فنی بالا و نیروی متخصص نیاز دارد، کاری اشتباه و بی‌نتیجه است.
در اینجا هم با  وجود سرمایه‌گذاری و تلاش دولت برای استفاده از جست‌و‌جوگرهای بومی مورد توجه استقبال کاربران ایرانی قرار نگرفتند. به اعتقاد یکی از کارشناسان باید خدمات خاص به پارسی‌زبانان ارایه شود و بخشی از این خدمات در صورتی به کاربران ایرانی می‌تواند ارایه شود که نهادهای دولتی و شهرداری دیتاهایشان را در اختیار این جست‌و‌جوگرها بگذارند اتفاقی که هنوز در کشور رخ نداده است و همین پیشرفت جست‌و‌جوگرهای ایرانی را با مشکل مواجه کرده است.
ضعف در ایجاد اعتماد‌سازی در بین کاربران و برندینگ مناسب و بازاریابی ضعیف از دیگر مواردی است که حالا این پروژه‌ها را در شرایطی قرار داده که حامیان هم منتقد آن شده‌اند.
حالا وزیر ارتباطات اذعان می‌کند: اینکه الان بگوییم می‌توانیم موتور جستجو داشته باشیم و نیازهای مردم را برطرف کنیم، باید بگویم نه نمی‌توانیم. در این طرح نیاز به کار و انرژی بیشتر و توجه به مدل اقتصادی بازار و نیازهای مردم وجود دارد.
این قالب تازه برای برخورد دولتی‌ها با جستجوگرهای بومی و حمایت‌هایی که حالا رنگ و بوی انتقاد به خود می‌‌گیرد نوید حرکتی واقع‌گرایانه را می‌دهد گرچه نمی‌توان از هزینه‌های کلان و حمایت‌های 4 ساله گذشت. به هر حال فعلا که زمزمه مشکلات این جویشگرها از طرف حامیان پروژه آغاز شده و وارد فاز پاسکاری مشکلات و حواله آن به زمانی بعد از دوران مسوولیت مسوولان فعلی هستیم!

 


مطالب مرتبط
نظرات کاربران

ارسال نظر در مورد این مطلب:
نام شما : *
آدرس ایمیل : *
متن نظر : *
کد امنیتی :
Refresh Code

لطفا عبارت درج شده در تصویر بالا را در کادر زیر بنویسید

*
 


کليه حقوق اين سایت متعلق به ICTNEWS است.
انتشار مطالب با ذکر منبع و لینک به سایت مجاز است.
تماس با ما: 88946450  فرم تماس با ما
این پرتال قدرت گرفته از :
سیستم مدیریت پرتال و خبرگزاری دیاسافت
ارتباط با ما : 1000030200