بازار کارت‌هاي گرافيکي در نيم سال اول ميلادي رونق زيادي داشت. مهمترين دليل آن هم حضور پرتعداد مدل‌ها، تراشه‌ها و همچنين کاهش قيمت کارت‌ها بود که باعث شد رونق نسبي به اين بازار برگردد. از طرف ديگر، ارائه گيم‌ها نيز در افزايش تقاضا موثر بود. به هر حال تراشه‌هاي حرفه‌اي گرافيکي از هر دو توليدکننده انويديا و ATI از اين رونق بي‌نصيب نماندند و با اينکه کارت‌هاي حرفه‌اي کمتر مورد علاقه کاربران قرار مي‌گيرند اما در همين دوره رکود مدل‌هايي مثل GTX 260 و حتي GTX 285 از انويديا و HD 4870 و HD 4890 در هر دو مدل تک هسته و دو هسته فروش قابل قبولي داشتند. در اين شماره قوي ترين مدل از کارت‌هاي گرافيکي ATI با يک پردازنده گرافيکي را بررسي خواهيم کرد و اگر بررسي‌هاي پيشين روي کارت‌هاي گرافيکي را دنبال کرده باشيد به خوبي خواهيد توانست جمع بندي کاملي از مدل‌هاي حرفه‌اي هر دو توليدکننده را به دست آوريد. نکته ديگر بحث قيمت کارت‌هاي گرافيکي است ممکن است در تست‌هاي مختلف، کارآيي کارت‌هاي ATI نسبت به برخي مدل‌هاي مشابه خود در انويديا پائين‌تر باشد اما بايد توجه داشت که قيمت آنها نيز با همين کارآيي متناسب است و درحال حاضر منطقي‌ترين رابطه قيمت به کارآيي در ميان کارت‌هاي گرافيکي ATI ديده مي‌شود.

دو کارت گرافيکي HD 4890 از دو برند مطرح در زمينه تراشه‌هاي ATI در اين شماره بررسي مي‌شوند. برند اول HIS است که تا پيش از اين حضور گسترده‌اي در بازار نداشت اما به تدريج وضعيت بهتري پيدا مي‌کند.

اين برند توسط شرکت انفورماتيک گستر گارانتي مي‌شود. برند دوم نيز Sapphaire است که توزيع‌کنندگان مختلفي دارد اما يکي از گارانتي‌هايي که اين کارت را در اختيار آزمايشگاه قرار داده يونيکام است.

Radeon HD 4890

بعد از اينکه انويديا پردازنده‌هاي گرافيکي کد G80 مانند سري جيفورس 8800 را ارائه کرد، مدل‌هاي گرافيکي ATI نيز با کد R600 در سري HD 2900 منتشر شد که تجربه چندان موفقي نبود ولي براي ATI در کنار AMD شروع خوبي محسوب مي‌شد. پس از آن نوبت به مدل‌هاي RV670 رسيد که در سري HD 3800 رده‌بندي شدند و اولين کارت‌ها با حافظه‌هايي بالاتر از GDDR3 نيز از همين سري آغاز شد نسل بعدي براي ATI با تراشه‌هاي کد RV770 رقم خورد که نه تنها کارآيي و قيمت بسيار مناسب‌تري داشتند بلکه توانستند به کارت‌هاي سري جيفورس 9800 غلبه کنند البته انويديا هم با عرضه GT200 توانست تا حدود زيادي از کاهش سهم بازار خود جلوگيري کند. اين تجربه براي انويديا نتايج ديگري هم داشت به عنوان مثال حرکت به سمت فناوري ساخت 55 نانومتر و ارائه مدل‌هاي ارزان از جمله دستاوردهاي اين دوره است؛ دوره‌اي که توانست ATI را کمي عقب بکشاند و در حال حاضرATI با مدل‌هايي مثل HD 4890 و HD 4890 X2 در بخش کارت‌هاي حرفه‌اي حضور دارد اطلاعات نسبتا کاملي در جدول ذکر شده که براي مقايسه مشخصات فني برخي مدل‌هاي مطرح اطلاعات کاملي دارد. اگر به دو مدل HD 4870 و HD 4890 توجه کنيد متوجه برخي تشابهات ميان آنها خواهيد شد اما توجه داشته بايد که مدل اولي براساس تراشه‌هاي کد RV770 و مدل دوم براساس تراشه‌هاي کد RV790 ساخته مي‌شود بنابراين، اختلاف ميان اين دو مدل نيز محسوس است که اين اختلاف را در برخي خصوصيات کليدي مثل فرکانس هسته و حافظه گرافيکي مشاهده مي‌کنيم ضمن اينکه RV790 داراي 3 ميليون ترانزيستور بيشتر است و سطح آنها نيز 22 ميلي متر مربع افزايش يافته و در مقايسه با انويديا بايد گفت پايداري تراشه‌هاي رادئون در فرکانس 850 تا 900 مگاهرتز از نکات قابل توجه در مقابل جيفورس‌ها است.

در تراشه RV790 اصلاحاتي انجام شده و نسبت به RV770 تغييرات موثري در آن ديده مي‌شود که اصلاح ساختار هسته براي ارتقاي تايمينگ و مدار تغذيه داخلي از جمله اين تغييرات است. در کنار اين موارد کنترل کننده حافظه توانايي خوانش پيوسته (Burst Read) را که قبلا هم در برخي مدل‌ها استفاده شده بود پيدا کرده و يک خازن حلقه‌اي در اطراف تراشه، جريان برق را که ممکن است حاوي نويز باشد پاکسازي مي‌کند. اين مسئله يکي از دلايل امکان افزايش فرکانس هسته است که پايداري تراشه را تضمين مي‌کند. ATI براي بهره‌برداري بيشتر از اين قابليت مدل‌هاي HD 4890 را در دو سري عادي و اورکلاک شده با فرکانس 900 مگاهرتز ارائه کرده است.

Stream Computing

انويديا با استفاده از Physx توانست ميزان پردازش هسته را براي اجراي محاسبات افزايش دهد. AMD نيز در پاسخ از فناوري جديدي استفاده مي‌کند که Stream AMD نام دارد.

اين قابليت در حال حاضر روي تغيير فرمت‌هاي ويدئويي متمرکز شده و با بهره‌گيري از توان GPU تلاش مي‌کند تا سرعت و کيفيت تغيير فرمت را افزايش دهد. شرکت Cyberlink هم برنامه‌اي به نام Media Show Expresso توليد کرده که از اين ويژگي استفاده مي‌کند اين برنامه با هر دو روش کودا و استريم سازگار است.

UVD2

تماشاي تلويزيون و تصاوير HD توسط کارت‌هاي گرافيکي به امري معمول تبديل شده و تقريبا تمام آنها توانايي اتصال به تلويزيون و پردازش تصاوير 2 بعدي را هم دارند. در کارت‌هاي سري HD 4800 با استفاده از فناوري UVD2 در ارتقاي کيفيت تصاوير و پردازش صوتي و تصويري براي انتقال از طريق رابط HDMI اصلاحاتي ايجاد شده است.

HIS HD4890 Turbo

با نگاه روي بسته‌بندي HD4890 ساخت HIS مي‌توان لوگوي Turbo را روي آن مشاهده کرد. در پشت بسته‌بندي نيز به برخي مشخصات عمومي اين کارت اشاره شده است. ظاهر HD4890 ساخت HIS با ساير مدل‌هاي مشابه تفاوت چنداني ندارد و دقيقا مانند مدل مرجع با همان سيستم خنک‌کننده ساخته شده است که اين مسئله را در مورد سافاير هم مي‌توان ديد.

مدل‌هاي HD4890 را مي‌توان رقيبي براي مدل تازه وارد GTX 275 دانست البته در حالت کراس فاير رقابت اين کارت‌ها با مدل‌هاي حرفه‌اي‌تر انويديا مثل GTX 295 جدي مي‌شود و نکته مهم نيز محدوده قيمتي است که دو کارت از ATI در حالت کراس فاير با يک کارت انويديا دارند.

در مدل مرجع، HD4890 فرکانس هسته 850 مگاهرتز در نظر گرفته شده در حاليکه مجوز اورکلاک تا 900 مگاهرتز نيز به توليدکنندگان داده شده است. کارت HIS که با پسوند Turbo ارائه مي‌شود مدل اورکلاک شده اين تراشه است ضمن اينکه فرکانس پايه حافظه نيز از 975 مگاهرتز به 1000 مگاهرتز رسيده است. شايد در نگاه اول اين افزايش فرکانس‌ها جزئي به نظر برسد اما چندان هم بي‌تاثير نيست به عنوان مثال در نتايج بازي‌ها مثل Farcry 2 مي‌توانيد اين اختلاف را مشاهده کنيد هر چند که در حد يکي دو فريم در ثانيه بيشتر نيست.

نکته ديگر در مورد اين کارت HIS عدم به کارگيري خنک کننده مخصوص HIS به نام IceQ-cooler است که در مدل‌هاي قبلي وجود داشت؛ اين خنک کننده نسبت به مدل فعلي داراي کارآيي مناسب‌تري بود و براي HD4890 هم پيش‌بيني مي‌شد که از همين قطعه استفاده شود. با اين حال بايد توجه داشت که اين کارت‌ها توسط 2 پورت 6 پين تغذيه مي‌شوند و مصرف انرژي آنها در شرايط لود کامل بالا است. بنابراين گرماي توليدي آنها هم کم نيست و در اين شرايط بايد تهويه هواي درون کيس به خوبي انجام ‌شود البته اين خنک‌کننده که در کارت مدل مرجع طراحي شده کاملا بسته است و تنها خروجي آن از طريق انتهاي کارت است که هوا را به بيرون منتقل مي‌کند.

اين مورد اگرچه از انتشار گرماي کارت به درون کيس پيشگيري مي‌کند اما تجمع گرما روي قطعات کارت بيش از حالت عادي است.

Sapphire HD4890

کارت سافاير نيز تفاوت چنداني با کارت مدل مرجع ندارد و در ظاهر کاملا شبيه آن است به طوريکه نوع سيستم خنک‌کننده، نحوه قرارگيري پاورهاي 6 پين و حتي خازن‌هاي روي بورد نيز هيچ تفاوتي را نشان نمي‌دهد بنابراين مي‌توان تنها طراحي ليبل را از موارد اختصاصي براي هر دو برند سافاير و HIS دانست. البته اين مسئله به هيچ عنوان شامل بازدهي آنها نمي‌شود و هر دو برند از نام‌هاي مطرح کارت‌هاي گرافيکي براي تراشه‌هاي ATI هستند.

سيستم خنک‌کننده در حالت نرمال کاملا بي‌صدا است و تنها با افزايش دور فن به محدوده 70 درصد و بيشتر مي‌توان اندکي نويز حاصل از آن را شنيد پردازنده اين کارت در فرکانس 850 مگاهرتز اجرا مي‌شود و حاصل همکاري 800 پردازنده استريم است. ظرفيت حافظه نيز يک گيگابايت است که براي آن از حافظه‌هاي ساخت Quimunda استفاده شده و در فرکانس 975 مگاهرتز فعاليت مي‌کند. اين حافظه‌ها از نوع GDDR5 هستند و فرکانس موثر آنها چهار برابر فرکانس پايه است بنابراين مي‌توان گفت فرکانس اصلي حافظه‌ها 3900 مگاهرتز است که در مقايسه با انواع GDDR3‌ها رقم بالايي است. رابط 256 بيتي انتقال اطلاعات را بر عهده دارد و سرعت انتقال نيز در آن به 8/124 گيگابايت در ثانيه مي‌رسد. از ديگرمشخصات فني اين کارت مصرف انرژي آن است که از طريق 2 کانکتور 6 پين به همراه شکاف PCIe تامين مي‌شود و حداکثر 190 وات مصرف انرژي دارد اين مقدار در حالت غير فعال حدود 60 وات است.

نتيجه گيري

در اين بررسي انواع بازي‌هاي مختلف مورد آزمايش قرار گرفتند که در ميان آنها مطرح‌ترين موتورهاي گرافيکي مانند cry Engin 2 و unreal Engine 3 و موارد ديگر وجود دارد. اغلب تست‌ها بر پايه Direct X10 هستند و دقت‌هاي تصويري متفاوتي در آنها گنجانده شده است. تقريبا در تمام اين بازي‌ها بيشترين سطح جزئيات گرافيکي در نظر گرفته شده است به عنوان مثال دو سطح جزئيات Gamer و Entusiast از نظر گرافيکي واقعا سنگين هستند و فشار زيادي را روي کارت وارد مي‌کنند. در مورد بازي‌هاي ديگر نيز همين طور است مانند Farcry2 که از ميان 5 سطح ارائه شده دو سطح ultra high و very high را انتخاب کرده‌ايم. اين شيوه بررسي براي افزايش دقت آزمايش‌ها است که بازدهي واقعي کارت در هنگام استرس اجراي بازي مشخص شود و معني آن کارآيي ضعيف اين محصولات نيست از سوي ديگر اغلب کاربران هنگام خريد مدل‌هاي گران قيمت نياز بيشتري به اطلاعات لازم در مورد کارت و حين اجراي بازي در دقت‌هاي تصوير بالا و سطح جزئيات حرفه‌اي دارند. به اين ترتيب مي‌توان با کاهش دقت تصوير در اندازه‌هاي رايج،‌ کارآيي کارت را تا حد قابل توجهي افزايش داد ضمن اينکه اغلب مانيتورهاي موجود در بازار تا دقت تصوير 1050×1680 را پشتيباني مي‌کنند و امکان به کارگيري دقت‌هاي بالاتر وجود ندارد. حال به بحث کارت‌ها باز مي‌گرديم. قيمت مدل‌‌هاي   HD 4890 در حدود 350 هزار تومان است البته بهتر است بگوييم از 310 هزار تومان تا 370 هزار تومان متنوع هستند در اين محدوده قيمت دو گزينه ديگر نيز وجود دارند که عبارت است از مدل‌هاي جديد GTX 275 و يا استفاده از دو کارت 4850 به شيوه کراس فاير که شخصا به کارگيري کراس فاير HD4850 را به دو گزينه بعدي يعني HD4890 و GTX275 ترجيح مي‌دهم. اگرچه در اين حالت از نظر مصرف انرژي و پاور با مشکلاتي نيز رو به رو خواهيم شد حقيقت اين است که قيمت فعلي 4890 را منطقي نمي‌دانم و معتقدم اين کارت تا يکصد هزار تومان ظرفيت کاهش قيمت را دارد در اين شرايط مي‌توان گفت 4890 با توجه به کارآيي قابل قبولي که از خود نشان داد مدل مناسبي است ضمنا اگر کارآيي را در نظر داشته باشيم مي‌توان گفت دو کارت 8800 به شيوه SLI نيز همين کارآيي را خواهد داشت اگر چه از نظر قيمت کمي بالاتر تمام خواهد شد اما اين يک روي سکه است طرف ديگر آن مقابله با مدل‌هايي مثل GTX260 و GTX280 است در مقايسه با اين دو مدل HD 4890 انتخاب بهتري خواهد بود چرا که از مدل GTX260 هم سريع‌تر است و هم ارزان‌تر و در مقابل GTX280 نيز نسبت کارآيي به قيمت بهتري دارد و چند فريم اضافه‌تر در GTX280 نمي‌تواند اختلاف قيمت آن را توجيه کند.