سرويس گزارش - بازار بازيابي اطلاعات در ايران با گذشت بيش از يک دهه از آغاز به کار نخستين شرکت در اين حوزه همچنان مهجور مانده ‌است.

به گزارش عصر ارتباط، هرچند تاسيس شرکت‌هاي نام آشنايي همچون رسانه‌افزار وکلينيک هارد ايران در سال‌هاي گذشته توانسته است ابعادي حرفه‌اي‌تر به صنعت بازيابي اطلاعات (Data Recovery) در کشور بدهد ولي نگاهي اجمالي به وضعيت شرکت‌هاي قديمي و جوان اين حوزه حکايت از عدم بلوغ کافي بازار IT براي اين خدمت جديد دارد.

کارشناسان بازاري فناوري اطلاعات معتقدند ناشناخته‌ ماندن براي مشتريان، نبود بستر فرهنگي لازم و دوري از رسانه‌ها مهمترين عوامل نرسيدن اين بخش از بازار به شکوفايي لازم هستند.

بن‌بست تجاري

سعيد زاهدي - مديرعامل پرسابقه شرکت رسانه افزار- که شرکتش اولين شرکت تخصصي در حوزه بازيابي اطلاعات به شمار مي‌آيد، ديدگاهي چندان خوش‌بينانه نسبت به کل جريان عمومي اين بازار ندارد و معتقد است: معضل اصلي بي‌ارزش بودن خدمات تخصصی در کشور ماست که فقط محدود به اين بخش از بازار حتي کل بازار IT نيست و کل مشاغل خدماتي تخصصي را در بر مي‌گيرد.

او با مقايسه اجمالي نرخ خدمات مشابه در ايران و کشورهاي ديگر، مي‌گويد: براي مثال يک شرکت انگليسي که خود ما نماينده آن هستيم براي بازيابي اطلاعات يک هارد حدود 450 پوند حق‌الزحمه دريافت مي‌کند در حاليکه شما حتي براي آنکه مشتري را براي پرداخت مبالغ بسيار کمتر از اين در ايران قانع کنيد هم مشکل داريد.

او معتقد است هرچند مقوله اطلاعات در ايران صاحب ارزش شده ولي هنوز ارزش آن براي بخش‌هاي گسترده از افراد و شرکت‌ها تفهيم نشده و مي‌گويد: ارزش يک کاري که در اين بين 10 تا 15 هزرا تومان تخمين زده شده در خارج از کشور بين دست‌کم 80 تا 100 دلار است.

زاهدي قبول دارد که بخش قابل توجهي از اين توقعات قيمتي از نبود نظام يکپارچه براي نرخ‌قيمت گذاري خدمات بازيابي اطلاعات ناشي مي‌شود و مي‌گويد: متاسفانه در ايران هر ادعايي مجاز شناخته مي‌شود و هيچ نظارتي بر توانايي براي انجام آن ادعا وجود ندارد. براي مثال بسياري از شرکت‌ها و مغازه‌هاي بي‌ارتباط با اين حرفه ادعاهايي در اين خصوص دارند که بعضا نه تنها قادر به بازيابي اطلاعات از دست رفته نمي‌شوند بلکه مبلغي را از مشتري مي‌گيرند و عملا قطعه را هم از شرايط فني لازم براي بازيابي اطلاعات توسط ما خارج مي‌کنند. بازيابي اطلاعات دست‌کم شغل کسي است که بتواند تخصصي از بسته‌هاي نرم‌افزاري خارجي استفاده کند و اطلاعاتي در حد کاربر براي استفاده از اين نرم‌افزارها کافي نيست.

مديرعامل رسانه‌افزار حضور صنفي و رسانه‌اي را هم راه‌گشا نمي‌داند و مي‌گويد: تنوع خدمات در اين شغل بالاست که عملا قيمت قيمت گذاري واحد را غيرممکن مي‌کند ضمن آنکه ضعف خدمات تخصص ضعف يک يا دو صنف نيست که جبران شود. به شخصه هم بايد بگويم در اين ده‌سال حتي يک نفر هم از من نخواسته ‌است براي کاري که دارم مي کنم مدرک يا پروانه صنفي مرتبط نشان بدهم که اين امر خود ضريب کارآمدي صنف را تعيين مي‌کند؛ در اين کار صرف تبليغات، سابقه کار و حداکثر عضويت در جاهايي مثل شوراي انفورماتيک براي گرفتن کار کفايت مي‌کند.

زاهدي معتقد است در نهايت چون هر ادعاي رسانه‌اي ممکن توسط ديگر سواستفاده‌گران تقليد ‌شود چندان حضور تبليغاتي هم کارآمد نيست و مي‌گويد: اساسا شرکت‌هاي خدماتي به نسبت شرکت‌هاي توليدي احتياج به تبليغ ندارند چون ذات کار خدماتي با ذات کار تجاري که در آن يک محصول مشخص عرضه مي‌شود متفاوت است شما هرچه قدر مشتري بيشتر براي جنستان داشته باشيد به نفع شماست ولي در کار خدمات بايد به اين اصل نگاه کنيد به نسبت خدمات بر نفر شما توانايي پاسخگويي به آن حجم از تقاضا به شکلي که براي شما سودآور باشد را داريد يا خير.

او در نهايت تنها راه چاره اين بازار را تلاش براي آموزش مشتريان تخصصي مانند شرکت‌هاي بزرگ دولتي مي‌داند که براي مقوله بازيابي اطلاعات ارزش در خور آن قائل شوند و مي‌گويد: مشتريان تخصصي مهمترين مشترياني هستند که بايد آموزش داده شوند تا به تدريج بستر فرهنگي لازم به وجود بيايد.

کلينيک ساکت

هرچند حسيني -مديرعامل محافظه‌کار کلينيک هارد ايران- ترجيح مي‌دهد هرگونه اظهار نظري را به بر قيمت‌گذاري يک ميزگرد مشترک در اين زمينه موکول کند ولي حقيقت اينکه شرکت وي خود به عنوان يکي از پيشگامان عرصه بازيابي اطلاعات در ايران تا حدود زيادي قرباني شرايط نامساعد بازار بازيابي اطلاعات است.

اين شرکت چند سال پيش اقدام به واردکردن برخي تجهيزات تخصصي در حوزه بازيابي اطلاعات مانند Recovery Station   کرد که توانست اين شرکت را به لحاظ فناوري در موقعيت قابل قبول نسبت به رقبايش قرار دهد ولي ظهور انبوه رقباي خرده‌پا که بعضا برخي کار خود را از درون اين شرکت آغاز کرده بودند و به سمت شرکت‌هاي تجاري‌تر جلب شده بوده باعث شد جهش مالي مورد نظر سرمايه‌گذاران اين شرکت پس اين سرمايه قيمت گذاري به نسبت قابل توجه هيچگاه رخ ندهد.

طي سال‌هاي گذشته مديران کلينيک هارد ايران همواره از نبود يکپارچگي لازم در اين بازار ناراضي بودند و کار به جاي رسيد که براي برخي مذاکرات مرتبط به دوغول سازگار ارقام و ويستا ( عرضه کننده گارانتي الماس) مراجعه کردند تا شايد با عقد يک توافق في ما بين اين دو واردکننده و گارانتي‌دهنده بزرگ ديسک‌هاي سخت پرفروش بازار ايران بخشي از خدمات گارانتي که به بازيابي اطلاعات نياز دارد و شامل تعميرات تخصصي هارد‌هاي جانبي و داخلي مي‌شود به اين شرکت ارجاع داده ‌شود ولي درعمل اين توافق هيچ‌گاه حاصل نشد و کلينيک هارد ايران در انتظار روزي که ارزش واقعي خدماتش شناخته شود باقي ماند.

کلينيک همواره معتقد بوده هرچند اين شرکت توانايي فني بالايي دارد ولي هيچگاه آن را عليه شرکت‌هايي چون امتداد سازگار ( که شاخه خدماتي سازگار ارقام است) يا الماس به کار نگرفته پس بايد اين شرکت‌ها هم از اين توان فني به نحو درستي استفاده کنند.

جوان و ژرف

به نظر مي‌رسد تاثير قيمت‌گذاري سازگار ارقام بر اين بازار بيش از آنچه که در نگاه نخست به نظر مي‌رسد، باشد چرا که در عمل با توجه به يکه‌تاز بودن اين شرکت در خصوص عرضه و گارانتي ديسک‌هاي سخت تا کنون چند شرکت نوپا در زمينه بازيابي اطلاعات از درون پرسنل فني اين شرکت پا گرفته‌اند که فعلا شناخته شده ترين آنها شرکت جوان بازيابي طلايي ژرف است که توسط دو تن از پرسنل سابق سازگارارقام و آواژنگ يعني حسين گنج‌خاني و خسروانجم تاسيس شده است.

گنج‌خاني طي گفت‌وگوي خود با عصر ارتباط بازيابي اطلاعات در ايران را داراي يک بازار نهفته مي‌داند و مي‌گويد: طي اين يک دهه هرچند استفاده از رايانه به نحو مطلوبي افزايش پيدا کرده ولي ضعف زيرساخت‌ها و خدمات الکترونيکي باعث شده کاربرد جدي براي کاربران رايانه چندان هم ريشه‌دار نشود، نتيجه آنکه به همان نسبت ضعف خدمات جدي رايانه‌اي -جداي از خدمات چند رسانه‌اي- اطلاعات ديجيتالي هم جايگاه مطلوب خود را در ايران پيدا نکنند.

به اعتقاد وي تا زمانيکه استفاده تفريحاتي از اين مقوله تبديل به استفاده جدي نشود اطلاعات براي آنها ارزشمند نيست: بسياري از اين مشتريان عادي اگر هم اطلاعات براي آنها مهم باشد بازهم معمولا به مبادي خريد خود رايانه که معمولا پاساژ‌ها و مغازه‌ها هستند مراجعه مي‌کند. چون در بخش فروشگاهي هم کلا برخورد حرفه‌اي وجود ندارد و معمولا به هر ابزاري براي کسب درآمد متوسل مي‌شوند دست رد به سينه اين افراد نمي‌زنند.

او قبول دارد که اطلاع‌رساني شرکت‌هاي بازيابي اطلاعات نيز ضعيف بوده ولي تاکيد مي‌کند جداي از اينترنت کلا رسانه‌ها نيز اشتياق حرفه‌اي به اين حوزه ندارند و مي‌گويد: مفهوم بازيابي اطلاعات را رسانه‌هاي ايراني و تخصصي حوزه IT درک نکرده‌اند در حاليکه اين حوزه در جهان بسيار شناخته شده و حتي درآمدزاست.

عضو هيئت مديره بازيابي طلايي ژرف مشکل را صرفا تامين سرمايه نمي‌داند و مي‌گويد: شايد در حال حاضر کسب سرمايه يا وام چندان دشوار نباشد ولي بازگرداندن آن عليرغم بالابودن پتانسيل‌هاي اين بازار بسيار دشوار خواهد بود چرا که کلا متاسفانه در کشور ما کار تخصصي جايگاه خودش را از دست داده است؛ حتي ما در خانه نيز مشاغلي مانند لوله‌کشي و برق‌کاري را سعي مي‌کنيم خودمان انجام دهيم.

گنج‌خاني اذعان دارد که بعضا تلاش شده اين کمبود مشتري از طريق افزايش تعرفه خدمات جبران شود و مي‌گويد: حتي در بازار IT هم که يک بازار مدرن و تخصصي است مصرفي بودن بازار کاملا ملموس است چرا که بسياري از کاربران و حتي شرکت‌هاي تخصصي حاضر هستند براي ارتقاي سخت‌افزاري دستگاه خود همه‌ساله مبالغ بالايي را بپردازند ولي حاضر نيستند براي بازيابي اطلاعاتي که به زعم خودشان حياتي است به همان نسبت هزينه کنند.

او در کنار ضعف بازاريابي و نواقص فرهنگي شيوع يک نوع بي‌اعتمادي به ويژه در سال‌هاي اخير براي افشاي اطلاعات شخصي افراد را يک معضل جديد مي‌داند و مي‌گويد: خوشبختانه وقتي افراد حقيقي و حقوقي با شرکت‌هايي مانند ما طرف حساب مي‌شوند چون مي‌بينند که به هر حال يک فضاي فيزيکي معقول به اين امر اختصاص داده شده اعتماد نسبي پيدا مي‌کنند ضمن آنکه مهمتر از همه ما يک قرار داد کامل با مشتري تنظيم مي‌کنيم که تمامي اين موارد شخصي و امنيتي در آن لحاظ شده و به عنوان يک سند قانوني داراي ارزش حقوقي و داراي مهر و امضاي شرکت است.

گنج‌خاني مي‌پذيرد که برنامه اوليه خود و شريکش براي شروع طوفاني فعاليت‌هاي شرکتش چندان محقق نشده ولي مي‌گويد: در زمينه احترام به حريم شخصي مشتري مشخص نبودن دقيق و عملي جرايم رايانه‌اي فضاي قانوني مبهمي را به وجود آورده که به اعتماد مشتريان به شرکت‌هاي تخصصي اين بخش آسيب مي‌رساند. ما خود ناگزيريم بسياري از حساسيت‌هاي فردي را در موارد استخدام افراد در نظر بگيريم که دست ما را در به کارگيري نيروي بسيار مي بندد.

اين مدير جوان بازيابي ژرف مهمترين راه‌حل براي خروج از بن‌بست فعلي را تلاش براي ايجاد بسته‌هاي امنيتي با گنجاندن مقوله بازيابي اطلاعات در اين بسته‌ها مي‌داند و مي‌گويد: خود ما با گرفتن نمايندگي انحصاري ويروس‌کش VBA تلاش کرديم اين بسته‌هاي جذاب‌تر را ايجاد کنيم تا به عنوان بخشي از راه‌حل امنيتي به مقوله بازيابي اطلاعات نگاه شود تا اين محصولات عام‌تر بتوانند اين بخش مهجورتر را تقويت کنند.