پایگاه خبری CIT رسانهای تخصصی در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران است که اخبار و تحولات اکوسیستم ICT را پوشش میدهد. تمرکز آن بر اطلاعرسانی تحلیلی درباره فناوری، اقتصاد دیجیتال، استارتاپها و امنیت سایبری است.این رسانه با پوشش فعالیت فعالان صنعت ICT، نقش پل ارتباطی میان صنعت، سیاستگذاران و مخاطبان را ایفا میکند.
ستار هاشمی وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات اعلام کرد که دولت با ارائه راهکارهایی، در پی جبران بخشی از خسارات وارده به کسبوکارها و مشترکین در پی قطعیهای اخیر خدمات ارتباطی است.
به گزارش آی سی تی نیوز، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات اعلام کرد که دولت با ارائه راهکارهای جبرانی، درصدد جبران بخشی از خسارات واردشده به کسبوکارها و مشترکان در پی قطعیها و اختلالات اخیر خدمات ارتباطی است.
ستار هاشمی در جمع خبرنگاران در حیات دولت با اشاره به چالشهای بهوجودآمده در ارائه خدمات اینترنتی طی روزهای گذشته گفت: تلاش میکنیم بخشی از خساراتی را که در این مدت به کسبوکارهای فعال در فضای مجازی وارد شده است، جبران کنیم و راهکارهای عملیاتی برای کاهش آسیبهای اقتصادی آنها ارائه دهیم.
وی با اشاره به وضعیت مشترکان خدمات اینترنتی افزود: در حال پیگیری هستیم تا بستههای اینترنتی که در این بازه زمانی خریداری شده اما بهدلیل اختلال در ارائه خدمات امکان استفاده از آنها فراهم نبوده است، بهصورت خودکار تمدید شود تا هیچگونه زیانی متوجه کاربران نشود.
کمیسیون اروپا رسما کانالهای واتساپ را طبق «قانون خدمات دیجیتال» (DSA) اتحادیه اروپا به عنوان «پلتفرم آنلاین بسیار بزرگ» تعیین کرد.
به گزارش ای سی تی نیوز، هنا ویرکونن، معاون اجرایی رئیس کمیسیون اروپا در امور حاکمیت فناوری، امنیت و دموکراسی، در یک کنفرانس مطبوعاتی پس از جلسه وزرای امور اتحادیه اروپا در بروکسل، گفت: این عنوان برای کانالهای واتساپ که به کاربران امکان میدهد اطلاعات، بهروزرسانیها و اطلاعیهها را برای مخاطبان گستردهای پخش کنند، اعمال میشود.
اتحادیه اروپا با اجرای «قانون خدمات دیجیتال»، درصدد کنترل شرکتهای بزرگ فناوری برآمده است و تحت این قانون، پلتفرمهای بزرگی مانند سایتهای شبکه اجتماعی و موتورهای جستجو را به داشتن تدابیر قوی برای کاهش انتشار محتوای غیرقانونی و مضر ملزم میکند.
یک پلتفرم در صورتی «بسیار بزرگ» طبقهبندی میشود که حداقل به ۴۵ میلیون کاربر در اتحادیه اروپا برسد. کانالهای واتساپ در نیمه دوم سال ۲۰۲۴، با بیش از ۴۶ میلیون کاربر ماهانه، از این آستانه عبور کردند.
ویرکونن گفت: بنابراین، این پلتفرم از قبل مشمول تعهدات عمومی «قانون خدمات دیجیتال» است که پلتفرمهای آنلاین در اتحادیه اروپا باید آنها را رعایت کنند.
این عنوان به این معنی است که کانالهای واتساپ باید از مقرراتی شامل ارزیابی ریسک، تعدیل محتوا و تعهدات گزارشدهی پیروی کنند.
شرکتهایی که از این قانون پیروی نکنند، ممکن است با جریمههایی معادل سقف ۶ درصد از گردش مالی جهانی خود مواجه شوند.
ویرکونن تاکید کرد که سرویس پیامرسان خصوصی واتساپ همچنان مشمول «قانون خدمات دیجیتال» نمیشود.
همچنین کمیسیون اروپا، روز جمعه، از تحقیقاتی درباره پلتفرم هوش مصنوعی «گراک» شرکت شبکه اجتماعی آمریکایی «ایکس» تحت «قانون خدمات دیجیتال» به دلیل تولید تصاویر موهن جعلی خبر داده بود.
در تاریخ ۷ ژانویه ۲۰۲۶ شرکت OpenAI از نسخه جدید و مهمی از پلتفرم ChatGPT با نام ChatGPT Health رونمایی کرد، تجربهای ویژه که هدفش ارائه خدمات مربوط به سلامت و رفاه فردی با پشتیبانی هوش مصنوعی است. این معرفی یک گام بزرگ در جهت گسترش نقش هوش مصنوعی در بخش زندگی روزمره کاربران است و نشان میدهد که شرکتهای بزرگ فناوری در سال ۲۰۲۶ بیش از گذشته روی حوزه سلامت دیجیتال تمرکز دارند.
ChatGPT Health بهعنوان بخش جدید و کاملاً جدا از گفتگوهای معمول در ChatGPT طراحی شده است تا کاربران بتوانند اطلاعات پزشکی و دادههای سلامت خود را از منابع مختلف، مانند Apple Health، Function و MyFitnessPal، با هوش مصنوعی ترکیب کنند. این تجربه با هدف این ساخته شده که افراد آگاهتر، آمادهتر و مطمئنتر در موضوعات سلامت خود عمل کنند، نه اینکه جایگزین پزشک یا درمانهای حرفهای شود.
در توضیحات رسمی OpenAI آمده که هریک از کاربران میتواند بهطور امن اطلاعات سلامت خود را از منابع مختلف متصل کند تا پاسخهای هوش مصنوعی دقیقتر و مرتبطتر با وضعیت شخصیاش ارائه شوند. برای مثال، تحلیل نتایج آزمایشها، آمادهسازی برای ملاقات پزشکی، یا کمک در درک بهتر الگوهای خواب و فعالیت از کاربردهای اولیه این بخش است، که همه در فضای ایمن و رمزنگاریشده انجام میشود.
یکی از نکات برجستهی این معرفی، تمرکز OpenAI بر حریم خصوصی و امنیت دادهها بوده است. ChatGPT Health بهگونهای طراحی شده که گفتگوها، فایلها و اطلاعات سلامت بهطور جداگانه از سایر بخشهای پلتفرم ذخیره و نگهداری میشوند، و طبق اعلام این شرکت، هیچیک از این دادهها برای آموزش مدلهای اساسی هوش مصنوعی استفاده نمیشود. این تصمیم نشاندهندهی توجه ویژه شرکت به حساسیت دادههای سلامت است.
نکتهی جالب توجه دیگر این است که توسعه ChatGPT Health با همکاری نزدیک بیش از ۲۶۰ پزشک از بیش از ۶۰ کشور انجام شده است تا مطمئن شود پاسخهای ارائه شده نه تنها دقیق، بلکه مفید، قابل فهم و ایمن باشند. این مشارکت جهانی به OpenAI کمک کرده تا ابزارهایی را فراهم کند که در عین قدرت هوش مصنوعی، به اصول اخلاقی و استانداردهای حرفهای مراقبتهای بهداشتی نیز احترام میگذارند.
در متن معرفی رسمی OpenAI آمده است: «صحت و امنیت دادههای سلامت بسیار حساس است. به همین دلیل ChatGPT Health بهگونهای طراحی شده که این نوع اطلاعات را با حفاظت اضافی، رمزنگاری هدفمند و جداسازی کامل نگه میدارد.» این جمله نشان میدهد OpenAI تلاش دارد تا به ترسها و نگرانیهای رایج در مورد هوش مصنوعی در حوزه سلامت پاسخ دهد و کاربران را ترغیب کند بدون نگرانی وارد این تجربه جدید شوند.
به گفته مسئولان OpenAI، هدف از راهاندازی ChatGPT Health ارتقای آگاهی و توانمندسازی کاربران در موضوعات مربوط به سلامت و رفاه است، نه ارائه تشخیص یا درمان. این سرویس قرار است در ابتدا برای گروه محدودی از کاربران در سراسر جهان عرضه شود و سپس با اصلاحات و بهبودهای بیشتر در دسترس عموم قرار گیرد.
توسعه ChatGPT Health در این مقطع زمانی، همزمان با افزایش روزافزون استفاده کاربران از هوش مصنوعی برای پاسخ به سوالات پزشکی و سلامت، صورت گرفته است. طبق دادههای داخلی OpenAI، بیش از ۲۳۰ میلیون نفر در هر هفته در پلتفرم ChatGPT سوالات مرتبط با سلامت و رفاه خود را مطرح میکنند، که نشاندهنده تمایل گستردهی کاربران به دریافت کمک دیجیتالی در مسائل مربوط به سلامت است.
با معرفی این بخش جدید، OpenAI عملاً وارد حوزه مراقبتهای سلامت دیجیتال شده و قصد دارد هوش مصنوعی را در خدمت کاربران در زمینههای کلیدی زندگی قرار دهد. در حالی که کارشناسان هنوز درباره محدودیتهای هوش مصنوعی در تشخیص پزشکی واقعی هشدار میدهند، شرکتهای فناوری مانند OpenAI تلاش میکنند با ابزارهایی مانند ChatGPT Health راهکارهایی را ارائه دهند که در چهارچوب پشتیبانی اطلاعاتی و آگاهیبخشی باقی بمانند.
در نمایشگاه CES 2026 که هر ساله در لاسوگاس برگزار میشود، کمپانی AMD توجه صنعت و رسانهها را به خود جلب کرد. این شرکت با معرفی دو محصول مهم، نشان داد که در سالهای آینده قصد دارد تجربه کاربری پیسی را نه تنها در حوزه بازی بلکه در زمینه هوش مصنوعی متحول کند. پردازنده گیمینگ Ryzen ۷ 9850X3D و سری پردازندههای Ryzen AI 400، محصولاتی هستند که هم عملکرد بالای سختافزاری را برای گیمرها و کاربران حرفهای ارائه میدهند و هم پایهگذار موج تازهای از پردازش هوش مصنوعی روی کامپیوترهای شخصی محسوب میشوند.
پردازنده Ryzen ۷ 9850X3D بر اساس معماری Zen ۵ طراحی شده و با داشتن هشت هسته و شانزده رشته، مجهز به فناوری ۳D V‑Cache است که تجربه بازیهای تکنخی را بهبود میبخشد. این تراشه با فرکانس بوست ۵.۶ GHz و حافظه کش ۱۰۴ مگابایت، بهعنوان سریعترین CPU گیمینگ AMD تا امروز معرفی شده و توان حرارتی آن ۱۲۰ وات باقی مانده است. این محصول قرار است از ۲۹ ژانویه ۲۰۲۶ با قیمت حدود ۴۹۹ دلار وارد بازار شود و با بهبودهای خود در عملکرد بازی، گزینهای رقابتی برای گیمرها و علاقهمندان به سیستمهای دسکتاپ قدرتمند به شمار میرود. تحلیلگران سختافزار معتقدند این پردازنده با ارتقای تدریجی نسل قبلی، تعادلی بین قدرت پردازشی و مصرف انرژی ایجاد کرده و تجربه بازیهای AAA را به سطح جدیدی میبرد، بدون اینکه تغییرات بنیادی در معماری رخ داده باشد.
در کنار تراشه گیمینگ، AMD نسل جدیدی از پردازندههای AI محور خود را نیز معرفی کرد. سری Ryzen AI 400 برای گسترش تجربه هوش مصنوعی روی پیسیهای خانگی و حرفهای طراحی شده و مدلهایی ارائه میدهد که توان پردازشی تا ۶۰ TOPS دارند. این پردازندهها بر پایه معماری Zen ۵ ساخته شدهاند و با گرافیک یکپارچه Radeon 800M Series و حافظه سریع، امکان اجرای برنامههای AI و پردازش دادههای پیچیده را به سرعت و با دقت بالا فراهم میکنند. نسخههای Ryzen AI Max+ نیز معرفی شدند که ترکیب CPU، GPU و NPU را در یک پلتفرم کوچک و سبک ارائه میدهند و برای توسعهدهندگان محتوا، کاربران حرفهای و حتی گیمرهایی که به فناوری AI علاقهمند هستند مناسب هستند. همچنین AMD پلتفرم Ryzen AI Halo را معرفی کرد، سیستمی جمعوجور برای توسعهدهندگان که اجرای مدلهای بزرگ هوش مصنوعی تا ۲۰۰ میلیارد پارامتر را ممکن میسازد و پایهای برای نسل بعدی پردازش محلی AI فراهم میکند.
رئیس و مدیرعامل AMD، دکتر لیسا سو، در سخنرانی کلیدی CES 2026 تأکید کرد که هوش مصنوعی در حال تبدیل شدن به بخش جداییناپذیر تجربه پیسی است و AMD قصد دارد با ایجاد زیرساختهای سختافزاری و نرمافزاری، مسیر کاربرد AI در سطح مصرفکننده و حرفهای را هموار کند. او در این سخنرانی گفت: «در CES، شرکای ما کنار هم نشان دادند که وقتی صنعت برای آوردن AI به همهجا همکاری میکند، چه چیزهایی ممکن است رخ دهد. ما در عصری از محاسبات yotta-scale وارد میشویم که نیازمند فناوریهای جدیتر، همکاری گسترده و نوآوریهای عمیق برای پاسخ به رشد بیسابقه در آموزش و استنتاج AI است.» این جمله به روشنی نشان میدهد که AMD فراتر از پردازندههای سنتی به دنبال ایجاد تجربهای یکپارچه از هوش مصنوعی و عملکرد سختافزاری است.
همزمان با معرفی CPU و پردازندههای AI، AMD چند مادربورد پیشرفته نیز معرفی کرد که برای پردازندههای نسل جدید این کمپانی طراحی شدهاند. مادربوردهای سری AMD 800 و مدلهای ROG و Gigabyte امکاناتی مانند پشتیبانی از پردازندههای Ryzen 9000، USB4، Wi-Fi7 و قابلیتهای AI Overclocking ارائه میدهند. این مادربوردها به کاربران حرفهای و گیمرها امکان میدهند تا از تمام ظرفیت پردازندههای جدید بهرهبرداری کنند و سیستمهای خود را با عملکرد بهینه تنظیم کنند. معرفی این مادربوردها نشان میدهد که AMD نه تنها پردازندههای قوی تولید میکند بلکه به فکر فراهم کردن زیرساخت کامل برای تجربه سختافزاری پیشرفته نیز است.
معرفی Ryzen ۷ 9850X3D و پردازندههای Ryzen AI 400 اهمیت چند بعدی دارد. پردازنده گیمینگ جدید گزینهای رقابتی در مقابل تراشههای اینتل ارائه میدهد و تجربه بازیهای AAA را بهبود میبخشد. در عین حال، پردازندههای AI محور نشان میدهند که هوش مصنوعی به بخشی اصلی از محاسبات آینده تبدیل شده است و تجربه کاربری در زمینه توسعه محتوا، پردازش داده و کارهای حرفهای را متحول میکند. برنامه AMD برای عرضه این پردازندهها در OEMهایی مانند Dell، HP، Lenovo و ASUS در سهماهه اول سال ۲۰۲۶، گستردگی پذیرش این فناوریها و تلاش برای تبدیل رویاهای AI به محصول واقعی در بازار مصرف را نشان میدهد.
CES 2026 به روشنی نشان داد که AMD خود را نه فقط یک سازنده قطعات سختافزاری سنتی، بلکه یک بازیگر کلیدی در آینده هوش مصنوعی و پردازش روی پیسی معرفی کرده است. ترکیب پردازنده Ryzen ۷ 9850X3D با پردازندههای Ryzen AI 400 و پلتفرم Ryzen AI Halo نشان میدهد AMD قصد دارد تجربه سختافزاری سنتی را با هوش مصنوعی یکپارچه کند و مسیر تازهای برای پردازش محاسباتی، بازیهای حرفهای و توسعه محتوا ایجاد کند. این محصولات نه تنها قدرت پردازش را افزایش میدهند بلکه با فراهم کردن زیرساخت مناسب برای AI روی پیسی، آیندهای روشن برای کاربران حرفهای و علاقهمندان به فناوری ترسیم میکنند و موقعیت AMD را در صدر نوآوریهای سختافزاری و هوش مصنوعی در سال ۲۰۲۶ تثبیت میکنند.
قطعی اینترنت طی هفتههای اخیر ضربهای سنگین به اقتصاد دیجیتال ایران وارد کرده و خسارات روزانه آن به اقتصاد کلان کشور به حدود ۵ هزار میلیارد تومان رسیده است. بیش از ۲۰ شرکت دیجیتال خواستار جبران زیانهای ناشی از اختلال در دسترسی به اینترنت بینالملل شدهاند و فعالان صنعت هشدار میدهند که ادامه این شرایط میتواند جایگاه ایران در اقتصاد بیمرز دیجیتال را تهدید کند. در همین حال، وزیر ارتباطات و رئیس مرکز ملی فضای مجازی وعده اتصال اینترنت بینالملل را دادهاند.
این بحران در هفتههای اخیر باعث شد میلیونها نفر فعال در حوزه اقتصاد دیجیتال، از جمله کسبوکارهای خرد، استارتاپها و فریلنسرها، تحت تاثیر قرار گیرند. دسترسی به سایتها و خدمات بینالمللی، خدمات ابری، رمزارزها و پلتفرمهای پرداخت آنلاین عملاً مختل شد و در هفته اول، اینترنت کاملاً قطع بود و در هفته دوم تنها دسترسی محدود به شبکه داخلی امکانپذیر شد.
معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری اعلام کرده است که پرداخت تسهیلات حمایتی به شرکتهای دانشبنیان برای جبران بخشی از خسارتهای ناشی از قطعی اینترنت در دستور کار قرار گرفته است. حسین رفیعیان، معاون ستاد اقتصاد دیجیتال معاونت علمی، گفت: «تاکنون بیش از ۲۰ درخواست رسمی از سوی شرکتها دریافت شده که سه مطالبه اصلی آنها شامل دسترسی به اینترنت بینالملل، رفع فیلتر IP و جبران خسارتهای مالی بوده است. یکی از شرکتهای فعال اعلام کرده تنها در دو هفته قطعی اینترنت حدود ۱.۵ میلیارد تومان زیان دیده است.»
بر اساس اظهارات وزیر ارتباطات، قطعیهای اخیر روزانه حدود ۵۰۰ میلیارد تومان به هسته اقتصاد دیجیتال و نزدیک به ۵ هزار میلیارد تومان به اقتصاد کلان کشور خسارت وارد کرده است. ستار هاشمی هشدار داد که میانگین تابآوری شرکتها و کسبوکارهای اینترنتی حدود ۲۰ روز است و کشور در حال نزدیک شدن به این نقطه بحرانی است. او تاکید کرد: «با توجه به اشتغال حدود ۱۰ میلیون نفر در حوزه اقتصاد دیجیتال، باید برای کاهش آسیبها اقدام فوری کرد.»
پیامدهای این قطعیها نه تنها مالی بوده بلکه تاثیرات گسترده اجتماعی و اقتصادی نیز داشته است. آشتیانی، رئیس کمیسیون بلاکچین سازمان نظام صنفی رایانهای کشور، گفت: «اختلالها نهتنها موجب مسدود شدن داراییهای بلاکچینی کاربران شده، بلکه امنیت، سرمایهگذاری و جایگاه ایران در اقتصاد بیمرز دیجیتال را با مخاطرات جدی مواجه کرده است.» وی توضیح داد که جابهجایی میان کیف پولهای مختلف، یکی از روشهای متداول برای نگهداری امن داراییهای دیجیتال مانند تتر، با قطعی اینترنت عملاً مختل شده است و این اینترنت برای اقتصاد دیجیتال همانند آب است. آشتیانی هشدار داد که عدم بازگشت اینترنت میتواند پیامدهای فراوانی داشته باشد؛ از حذف ایران از اقتصاد بیمرز دیجیتال تا کاهش شدید درآمد مردم و از بین رفتن داراییهای نامشهود دیجیتال.
این اختلالها عملاً فعالیت شرکتهایی که زیرساختهایشان خارج از کشور قرار دارد را با بیشترین آسیب مواجه کرده و حتی تجار برای برقراری ارتباط با شرکای خارجی خود مجبور شدند به اتاق بازرگانی مراجعه کنند و در صف منتظر بمانند تا تنها ۲۰ دقیقه اجازه استفاده از اینترنت بینالملل داشته باشند. اگرچه این اقدام به عنوان یک راهکار موقت طراحی شده بود، اما مشکلات کلی و گسترده کسبوکارها را حل نکرد.
فعالان حوزه دسترسی آزاد به اطلاعات و اینترنت معتقدند که قطعیهای اخیر باعث شده کاربران عادی اینترنت، در شرایطی مشابه با روزنامهنگاران و رسانهها قرار بگیرند؛ کنار گذاشته شدن از جریان آزاد اطلاعات، حذف از شبکههای جهانی و محرومیت از ابزارهای اطلاعرسانی، پیامدهایی است که نه فقط کسبوکارها بلکه کل جامعه را هدف گرفته است. این نگرانی مشابه گزارشهای مستقل درباره «دسترسی نابرابر اینترنت» در ایران است که آن را مصداقی از شکاف دیجیتال و محرومیتهای ارتباطی میداند.
در پاسخ به این بحران، مسئولان دولتی با بیانیهها و گفتوگوهای رسانهای تلاش کردند تا وعده بازگشت اینترنت بینالملل را به مردم و کسبوکارها منتقل کنند. وزیر ارتباطات و رئیس مرکز ملی فضای مجازی، با تاکید بر پیگیری اتصال اینترنت، اظهار امیدواری کردهاند که دسترسی به اینترنت بینالملل حداکثر ظرف یکی دو روز آینده برقرار شود.
با وجود وعدههای رسمی، ادامه قطعی اینترنت باعث شد بسیاری از کسبوکارها، خدمات فریلنسینگ و فعالیتهای دیجیتال دچار اختلال شوند، درآمد میلیونها نفر کاهش یابد و سرمایههای نامشهود دیجیتال مانند رتبه سایتها، دامنهها و داراییهای رمزارزی آسیب ببیند. فعالان صنعت هشدار میدهند که ادامه این شرایط میتواند اثرات طولانیمدتی بر اقتصاد دیجیتال، داراییهای رمزارزی و جایگاه ایران در اقتصاد جهانی داشته باشد.
در کنار این مشکلات، موضوع استقلال دیجیتال و زیرساختهای داخلی نیز بار دیگر برجسته شد. بسیاری از فعالان فناوری معتقدند ایران به موتور جستجوی ملی نیاز دارد تا دسترسی مردم به اطلاعات حتی در زمانهای اختلال اینترنت بینالملل حفظ شود. پروژههای گذشته مانند «یوز» و «پارسیجو» به دلیل ضعف زیرساختها موفق نبودند، اما نمونههای جهانی مانند «بایدو» در چین و «یاندکس» در روسیه نشان میدهند که استقلال دیجیتال شدنی است. فعالان تاکید میکنند که استقلال دیجیتال هزینه دارد و حاکمیت باید با تأمین زیرساختهای سنگین، دسترسی مردم به اطلاعات را در بزنگاهها قطع نکند.
فعلاً تنها راهکار عملی موجود، اتصال اینترنت بینالملل است و وضعیت کسبوکارها و کاربران اینترنتی تا زمان بازگشت کامل، همچنان شکننده و آسیبپذیر باقی مانده است.
قطعی اینترنت در ایران در حالی به پایان سومین هفته نزدیک می شود که کسب و کارهای دیجیتال از تکرار مشکلات و خسارت های به بار آمده به آنها در سایه این خاموشی خسته شده اند و بلاتکلیفی در مورد آینده را عذاب سخت تر از این قطعی می دانند.
به گزارش آی سی تی نیوز،کسب و کارهای دیجیتال زمستان امسال را بد یُمن و پرتنش آغاز کرده اند؛ در هفته های نخست و با آغاز اعتراض های صنفی نسبت به افزایش نرخ ارز، شاهد کاهش سرعت یا بروز اختلال های مقطعی در برخی مناطق بودند اما سرانجام از شامگاه ۱۹ دی ماه و با امنیتی شدن شرایط کشور، اینترنت ها قطع شد.
هرچند به تدریج با بهبود شرایط امنیتی، دسترسی ها اندکی برقرار شد، پلتفرم ها و سکوهای داخلی فعال شدند و پیامک دوباره امکان ارسال یافت و حتی امکان دسترسی به برخی فعالیت های خارجی به صورت تدریجی فراهم شد اما همچنان دسترسی به بخش اعظم اینترنت بین الملل و شبکه های اجتماعی خارجی با محدودیت و کُندی روبروست؛ شرایطی که شاید در ظاهر چندان توجه کاربران را جلب نکند اما برای گردانندگان این سکوها و کسب و کارها مشمئزکننده و دلهره آور شده است؛ نبود اینترنت نه فقط آینده کسب و کارها را نشانه رفته، بلکه به طور زنجیره وار تهدیدهایی را متوجه آنان کرده از امنیت سایبری تا کوچ نخبگان و حتی حذف از تعاملات جهانی.
با وجود همه تلاش هایی که از سوی متولیان امر برای بازگشت ارتباطات کشور به شرایط عادی صورت گرفته هنوز گشایشی در این خصوص شاهد نیستیم؛ شاید این قطعی برای شهروندان عادی، چندان سخت نباشد اما برای بسیاری از کسب و کارها حکم نان را دارد و هر روز قطعی، خسارت های هنگفتی به آنها می زند؛ از فعالان اقتصادی اعم از صادرکنندگان و واردکنندگان که می بایست با شرکای تجاری خود از طریق رایانامه (ایمیل) و یا شبکه های اجتماعی بین المللی در تماس باشند تا تولیدکنندگانی که کالای مورد نظر خود را برای تداوم تولید ثبت کرده اند و یا بنگاه های کوچکی که سلسله وار به اینترنت وابسته هستند و قطع اینترنت یعنی اختلال در همه این زنجیره.
در سطح کلانتر، این اقتصاد دیجیتال است که حیات آن با این قطعی در تهدید قرار گرفته است؛ اقتصادی که قرار است بخش اعظم رشد اقتصادی هشت درصدی مورد نظر برنامه هفتم را به دوش بکشد، اکنون با خسارت های هنگفتی روبروست که برخی آن را ۶۰۰ میلیارد تومان و برخی تا ۳ هزار میلیارد تومان در روز می دانند و حتی وزیر ارتباطات عدد آن را بالاتر از این ارقام یعنی ۵ هزار میلیارد تومان در روز محاسبه کرده است.
تماسهای تلفنی خبرنگار ایرنا با گردانندگان کسب و کارهای بزرگ اینترنتی از سردرگمی این کسب و کارها حکایت دارد؛ نمی دانند به کجا پناه ببرند، مشکل خود را از چه مسئول یا متولی پیگیری کنند و برای دست یافتن به حداقل هایی که حرفه آنان را سر و پا نگه دارد، مدام با این سو و آنسو در تماس هستند تا شاید به تعبیر مدیر یکی از سکوهای اینترنتی گشایشی شد و توانستیم کسب و کار خود را نجات دهیم.مدیرعامل سایت دیوار یکی از همین کسانی است که به خبرنگار ایرنا می گوید با وجود فعال سازی سکوها در بستر شبکه داخلی، بسیاری از سرویس هایی که باید در دسترس باشد، همچنان قطع است چون اینترنت بین الملل قطع شده.
می گوید که خدمات نصفه و نیمه ارایه می دهند اما وقتی دسترسی کامل وجود ندارد، نگرانی ها هم بیشتر می شود؛ او می گوید که در همه این مدتی که اینترنت قطع بوده به طور مداوم و مستمر پیگیر باز شدن سرویس های ارایه خدمات در بستر پلتفرم دیوار است .
اشکان آرماندهی در پاسخ به اینکه تصور می شود با دسترسی به شبکه داخلی، مشکل کسب و کارها حل شده است، تاکید می کند: همه می دانند که هیچ مشکلی حل نشده است؛ اینترنت بین الملل قطع است و وقتی قطع است، مشکل حل نشده است.
در ساعات اولیه قطعی اینترنت هیچ کس از آنچه رخ داده بود، خبر نداشت و حتی برخی تصور می کردند که اپلیکشن ها مورد هک قرار گفته اند تا اینکه به مرور متوجه شدند دسترسی ها به اینترنت بین الملل قطع شده است.
تاکسی های اینترنتی از دیگر کسب و کارهایی هستند که در این زمینه آسیب دیده اند و بر این باورند که آسیبهای قطع اینترنت را جبرانناپذیر می دانند؛ بر اساس اطلاعیه ای که یکی از این شرکت ها در این باره صادر کرده است، این قطعی ها نتیجه تلاش های سرمایه گذاران در کسب و کارهای اینترنتی را معرض خطر جدی قرار داده است.
اسنپ در پاسخ به آسیبهای ناشی از قطع اینترنت این نکته را عنوان می کند که عدم اتصال به اینترنت بین الملل سبب شده تا فرآیند توسعه در همه بخشهای این شرکت متوقف شود و از آنجا که این بنگاه اقتصادی فناوری محور است، در شرایط عادی امکان فعالیت ندارد.
این ضربه، بجز آسیب اقتصادی است که طی این روزها به سودآوری آن وارد شده است و اگر بدانیم حدود ۱۰ هزار نفر به طور مستقیم و میلیونها نفر به طور غیرمستقیم از این طریق امرار معاش میکنند، باید به این نتیجه برسیم که آینده شغلی تمامی این افراد با تهدید جدی مواجه شده است. برای ملموس شدن شرایط پیش آمده، مرور این آمار خالی از لطف نیست که فقط در اسنپ، این قطعی اینترنت موجب کاهش تا ۸۰ درصدی درخواست های کاربران و کاهش فروش روزانه ۵۰۰ میلیارد تومانی کسب و کارهای فعال در این سکوی اینترنتی شده است آن هم در شرایطی که اسنپ از طریق اینترنت داخلی در دسترس کاربران قرار داشته است.
رضا الفت نسب دبیر اتحادیه کسب و کارهای مجازی خسارت روزانه قطعی اینترنت را حداقل ۳۸۰۰ میلیارد تومان می داند و می گوید: میزان خسارت ها در هر کسب و کار متفاوت است؛ تاکسی های اینترنتی اعلام می کنند که تا ۵۰ درصد میزان سفرهای آنها کم شده و کسب و کارهای کوچک از کاهش ۸۰ درصدی فروش خود سخن می گویند.
وی خطر اصلی پنهان در پشت پرده قطعی اینترنت را تعدیل نیرو در این کسب و کارها آن هم در ماه های پایانی سال می داند و شرایط را اینگونه توضیح می دهد: ۹ هزار کسبوکار مجازی به طور رسمی از اتحادیه مجوز گرفتهاند و پیشبینی میشود ۱۰۰ هزار وبسایت بدون مجوز و ۷۰۰ هزار آنلاینشاپ نیز در شبکههای اجتماعی فعالیت میکنند. این کسبوکارها اکنون با قطع اینترنت آسیب بسیاری دیدهاند.
وی خواستار اتصال اینترنت در اسرع وقت شد زیرا به باور او، این قطعی ضربه بزرگی به کسب و کارها زنده است و اگر اکنون تعلل شود، ممکن است شاهد مهاجرت نخبگان باشیم.
خاموشی اینترنت کسب و کارها و مردم در شرایطی است که رئیس جمهور به عنوان رئیس شورای عالی امنیت ملی ۲۸ دی ماه در جلسه هیات دولت با اشاره به برگزاری نشست با فعالان حوزه اقتصاد دیجیتال، خاطرنشان کرد: با توجه به ضرورت تسهیل امور کسب و کارهای اینترنتی و کاهش محدودیتهای ارتباطاتی به آقای لاریجانی توصیه کردم که در اسرع وقت محدودیت اینترنت برطرف شود.
راهکارهایی که مشکل را حل نمی کند
در روزهای گذشته راهکارهای مقطعی برای رفع مشکل بخشی از کسب و کارها در اتصال به اینترنت اجرایی شده که نه تنها راهگشا نبوده بلکه بر موج انتقادات افزوده است؛ برای نمونه برخی دسترسی ها در اتاق بازرگانی ایران و تهران و نیز اتاق تعاون ایران بازگشایی شده تا فعالان اقتصادی بتوانند با شرکای تجاری خود در ارتباط باشند. اما این اقدام هم محل انتقاد فعالان اقتصادی و مردم قرار گرفت زیرا تجار مجبورند برای استفاده نیم ساعته نه تنها کارت عضویت در اتاق و کارت ملی به همراه داشته باشند، بلکه باید یک تعهدنامه نیز بدهند تا از این امتیاز سوء استفاده نکنند.
اما همین فرصت نیم ساعته و مشخص نبودن زمان بازگشایی اینترنت، سبب تشکیل صف های طولانی در اتاق های بازرگانی شده است که رئیس کمیسیون فناوری اطلاعات و ارتباطات اتاق بازرگانی ایران با انتقاد از این وضعیت آن را به اینترنت صفی و نوبتی تعبیر و تاکید کرد که این رویه برای هیچ یک از اقشار جامعه از جمله بازرگانان مناسب نیست و درخواست اتاق ایران وصل شدن اینترنت پرسرعت و پایدار برای همه مردم است.
علی مسعودی در این باره معتقد است که باید دسترسی همگانی به اینترنت باکیفیت، پایدار و پرسرعت فراهم شود و بر این اساس می گوید: لازم است در حوزه اینترنت به گونهای رفتار کنیم که بدون هیچ اختلالی اقتصاد دیجیتال و سطح ارتباطی کشور به فعالیت خود ادامه دهد. برای تحقق این مهم باید گفتمان فنی شکل بگیرد و نگرانی بابت تعطیلی موقت کسبوکارهای اینترنتی رفع شود.
وی با تاکید بر اینکه فعالان اقتصادی در مراودات داخلی و بینالمللی به اینترنت احتیاج دارند، اظهار داشت: امروز شرکتهای مختلف، کارخانهها و حتی کسبوکارهای سنتی، برقراری اینترنت را مطالبه میکنند و پیگیر هستند چون برای ادامه فعالیتها به اینترنت نیاز دارند. در جلسات مختلفی که از همان ابتدا برای رسیدگی به مسئله اینترنت برگزار شد، خوشبختانه نماینده بخش خصوصی دعوت شد و در حضور رئیسجمهور و وزیر مربوطه برقراری اینترنت باکیفیت، پرسرعت و پایدار که همه مردم به آن دسترسی داشته باشند، به عنوان یک مطالبه جدی مطرح شد.
واقعیت این است که امروزه علاوه بر ایمیل، پیام رسان های بین المللی، نقش اصلی را در ارتباط گیری تجار با شرکای تجاری بر عهده دارند و در چنین وضعیتی نه تنها پیام رسان های داخلی مشکلی را حل نمی کنند، بلکه ارتباط مستمر با شرکای تجاری نیز ضروری است وگرنه ممکن است در فرآیند تامین کالاهای مورد نیاز کشور مشکلات جدی در ماهها آینده پیش آید.
فضای اطلاع رسانی کشور، یکی دیگر از بخش هایی است که به اینترنت وابسته است؛ اگرچه دسترسی برخی رسانه ها و خبرگزاری ها به اینترنت فراهم شده اما همه این اقدامات رافع نیازهای اقشار مختلف جامعه نبوده و بلا تکلیفی ناشی از قطعی اینترنت برای گروه های مختلف آزاردهنده شده است.
نظیر این مشکل در روزهای نخست قطعی اینترنت در لغو پروازهای شرکت های خارجی نمود عینی داشت که به دلیل قطعی اینترنت هیچ یک از شرکت ها نتوانستند پروازهای خود را برقرار کنند حالا هم که پروازها برقرار شده، حجم سفرهای هوایی اعم از داخلی و خارجی کاهش زیادی داشته به طوری که مسافرانی که این روزها به فرودگاه مهرآباد مراجعه داشته اند، به ایرنا گفته اند که سالن های پذیرش مسافر که همیشه در این ایام سال به دلیل اوج گرفتن سفرهای هوایی به نیمه جنوبی کشور شلوغ بود، خلوت تر از همیشه بوده است.
زیان هایی که روی هم انباشته می شوند
پیگیری و گفت و گوی از فعالان اقتصادی بویژه در حوزه کسب و کارهای مجازی نشان می دهد که همه آنها با مشکلات جدی روبرو هستند؛ برخی از آنها که به طور مستمر با بخش ها و نهادهای مختلف در تماس هستند، به ایرنا می گویند که ترجیح می دهند دیگر مصاحبه نکنند زیرا آنقدر مسائل تکرار شده که دیگر حرفی برای گفتن باقی نمانده و برخی نیز معتقدند اینکه چقدر روزانه زیان و خسارت متوجه کسب و کارها شده، مشکلی را حل نمی کند و فقط نمک پاشیدن روی زخمی است که باید با اتصال به اینترنت بین الملل علاج شود.
این مشکل فقط متوجه کسب و کارهای با نام و نشان نیست؛ بسیاری از افراد که به صورت آزاد و آنلاین ( فریلنسری) با شرکت های خارجی بخصوص در حوزه فناوری اطلاعات همکاری می کنند نیز اکنون با مشکل روبرو هستند و حتی نمی توانند با کارفرمایان خود در تماس باشند؛ در این زمینه وزیر ارتباطات از فعالیت ۲ هزار فعال فریلنسری به صورت آمار ثبتشده خبر می دهد و البته تاکید دارد که این آمار با واقعیت میدانی فاصله دارد.
یا حتی فعالان حوزه رمزارز و صرافی های رمز ارز اتصالات سابق را به کیف پول خود ندارند و حتی برخی تریدرهایی که در بازارهای بین الملل فعال بودند، اکنون به استان های مرزی نقل مکان کرده اند تا با استفاده از سیم کارت کشورهای همسایه و اینترنت رومینگ، کسب و کار خود را ادامه دهند. برخی هم به زحمت به فیلترشکن هایی دسترسی پیدا کرده اند که دوباره با دنیای بیرون ارتباط بگیرند.
تبعات سنگین اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی قطع اینترنت
عباس آشتیانی رییس کمیسیون بلاکچین سازمان نظام صنفی رایانهای کشور در این باره می گوید: این اختلالها نهتنها موجب مسدود شدن داراییهای بلاکچینی کاربران شده، بلکه امنیت، سرمایهگذاری و جایگاه ایران در اقتصاد بیمرز دیجیتال را با مخاطرات جدی مواجه کرده است زیرا زمانی که اینترنت قطع باشد، تراکنشهای بلاکچینی که ماهیتی بینالمللی دارند، طبیعتاً دچار اختلال میشوند. این اختلال هم متوجه کسبوکارهاست و هم کاربران؛ موضوعی که متأسفانه آثار آن هنوز نیز بهطور کامل برطرف نشده است.
وی افزود: این وضعیت به آن معناست که داراییهای بلاکچینی کاربران در کیف پولها فعلاً مسدود و بهصورت دستنخورده باقی میمانند و امکان جابهجاییهای بینالمللی و انجام تراکنشهای بلاکچینی وجود ندارد. این مسئله در لایه کاربران کاملاً مشهود است و از آنجا که کسبوکارها داراییهای کاربران را نیز مدیریت میکنند، این شرایط میتواند آسیبزا باشد. جابهجایی میان کیف پولهای مختلف یکی از روشهای متداول برای نگهداری امن داراییهای دیجیتال مانند تتر بود که با قطعی اینترنت عملاً مختل شد.
آشتیانی ادامه داد: از سوی دیگر، رمزارزهایی مانند بیتکوین، تتر و تا حدود زیادی ترون و اتریوم، کاربرد گستردهای در فعالیتهای اقتصادی داشتند. نبود امکان انجام تراکنشهای بلاکچینی، روند سرمایهگذاری، مدیریت سرمایه و حفظ ارزش داراییها در برابر نوسانات بازارهای بینالمللی و حتی نگهداری امن آنها را تا حد زیادی دچار اختلال کرده است.
رییس کمیسیون بلاکچین سازمان نظام صنفی رایانهای کشور با تاکید بر اینکه وضعیت فعلی اینترنت پدیدهای با ماهیت سنگین اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی است که همه این ابعاد را بهصورت همزمان دربرمیگیرد، گفت: اینترنت برای اقتصاد دیجیتال که آینده قطعی اقتصاد کشورهاست، همانند آب است. این ابزار برای ارتباطات بینالمللی در همه سطوح فرهنگی، اجتماعی، سرگرمی و اقتصادی برای مردم جهان و از جمله مردم کشورمان اهمیت حیاتی دارد.
آشتیانی افزود: عدم بازگشت اینترنت مخاطرات فراوانی دارد که نخستین پیامد آن، حذف ایران از حوزه اقتصاد بیمرز دیجیتال است. کاهش شدید درآمد اقتصادی مردم دومین پیامد این وضعیت محسوب میشود؛ چراکه با نبود تبادلات بینالمللی، خدمات فریلنسینگ یا آزادکاری دچار اختلال میشود. افراد بسیاری در ایران با توان و تخصص بالا خدمات آنلاین ارائه میدادند و دستمزد دریافت میکردند که اکنون فعالیت اقتصادی آنها مختل شده است.
رییس کمیسیون بلاکچین سازمان نظام صنفی رایانهای کشور با اشاره به پیامدهای این وضعیت برای شرکتها گفت: درآمد شرکتهای بزرگ نیز تحت تأثیر قرار گرفته و این روند در میانمدت میتواند منجر به تعدیل نیرو شود؛ مسئلهای که پیامدهای اجتماعی بههمراه خواهد داشت. این شرایط علاوه بر دور نگه داشتن کشور از پنجره اقتصاد دیجیتال، میتواند موجب افزایش نارضایتی اجتماعی در میان مردم شود که سومین آسیب مهم آن است.
آشتیانی چهارمین پیامد را از بین رفتن بخشی از داراییهای نامشهود ایرانیان دانست و توضیح داد: برخی رمزارزها در معرض نوسانات بازار هستند و زمانی که امکان مدیریت و حفظ ارزش آنها وجود نداشته باشد یا برخی بلاکچینها مانند ترون دچار اختلال شوند، این داراییها آسیب میبینند. سئوی یک شرکت مانند سرقفلی یک مغازه است؛ برای یک دامنه اینترنتی سالها هزینه میشود تا در رتبههای داخلی و بینالمللی جایگاه مناسبی پیدا کند و این سرمایه نامشهود با اختلال اینترنت آسیب میبیند.
رییس کمیسیون بلاکچین سازمان نظام صنفی رایانهای کشور در پاسخ به پرسشی درباره تأثیر قطعی اینترنت بر امنیت شبکهها گفت: بله، قطعی اینترنت به دلیل مسدود شدن دسترسی به آیپیهای خارج از کشور، در یکی دو روز نخست باعث شد ترافیک کشور تقریباً به صفر برسد. پس از چند روز دسترسی داخلی بهصورت اینترانت و ایراناکسس برقرار شد، اما دسترسی بینالمللی همچنان قطع بود.
قطع ایمیل های بین المللی آسیب امنیتی ایجاد می کند
وی افزود: بسیاری از افراد و کسبوکارها به دسترسی بینالمللی نیاز داشتند؛ برای نمونه بررسی ایمیلهای بینالمللی قطع شد. این موضوع میتواند آسیب امنیتی ایجاد کند، زیرا در بسیاری از موارد هشدارهای امنیتی ورودهای مشکوک از طریق ایمیل ارسال میشود.
آشتیانی ادامه داد: این مسئله از نمونههای ساده شخصی آغاز میشود و تا کسبوکارهای بزرگی ادامه پیدا میکند که از خدمات جهانی مانند احراز هویت دومرحلهای استفاده میکنند یا سرورهایی دارند که در خارج از کشور میزبانی میشوند و با قطعی اینترنت دیگر به آنها دسترسی ندارند. این موارد نمونههایی از آسیبهای ناشی از قطع دسترسی به آیپیهای بینالمللی است.
وی در پاسخ به پرسشی درباره پیامدهای اقتصادی قطعی اینترنت برای کسبوکارهای مبتنی بر بلاکچین گفت: این آسیبها متوجه همه کسبوکارهای حوزه اقتصاد دیجیتال و حتی عموم مردم است، اما در حوزه بلاکچین ریسک عدم دسترسی برای حفظ و صیانت از اصل و ارزش داراییها نسبت به سایر حوزهها بهمراتب بالاتر است.
آشتیانی درباره میزان خسارتها اظهار کرد: برآوردها بر اساس اعلام انجمنها و کارشناسان مختلف نشان میدهد که بهطور متوسط روزانه حدود هفت هزار میلیارد تومان خسارت به اقتصاد دیجیتال کشور وارد شده است.
در مجموع اینکه شرایط پیش آمده برای اینترنت برای هیچ کاربری مطلوب نیست؛ نه فقط کسب و کارهای اینترنتی بلکه همه کسانی که با اینترنت سر و کار دارند، با نوعی سرگشتی و بلاتکلیفی مواجه هستند.
خسارت روزانه ۵ هزار میلیارد تومانی قطع اینترنت به اقتصاد کشور
سیدستار هاشمی وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات آمار خسارت روزانه ناشی از قطع اینترنت را حدود ۵۰۰ میلیارد تومان به هسته اقتصاد دیجیتال و نزدیک به ۵ هزار میلیارد تومان به اقتصاد کلان کشور اعلام کرده و بر این باور است که با توجه به اشتغال مستقیم و غیرمستقیم حدود ۱۰ میلیون نفر در حوزه اقتصاد دیجیتال و محدود بودن تابآوری شرکتهای فعال در این حوزه، باید برای کاهش این آسیبها اقدام فوری کرد.
هاشمی با اذعان به اینکه قطع اینترنت حتی سبب بروز اختلال در خدمات دولت الکترونیک شده است، این توضیح را ارایه داد که خسارت روزانه به هسته اقتصاد دیجیتال عمدتاً به اپراتورها و بخش شبکهای مربوط است و خسارت روزانه به اقتصاد کلان هم لایههای دوم و سوم اقتصاد دیجیتال را نیز شامل میشود.
وی با استناد به آمار تولید ناخالص داخلی توضیح داد: با فرض سهم حداقل ۵ درصدی اقتصاد دیجیتال، از اقتصاد کلان کشور این برآوردها منطقی است و حتی وزارت اقتصاد و بانک مرکزی ارقام بالاتری را نیز مطرح کردهاند.
وزیر ارتباطات با بیان اینکه قطع اینترنت میتواند پیامدهای اجتماعی و امنیتی به همراه داشته باشد، افزود: برآوردها نشان میدهد میانگین تابآوری شرکتها و کسب و کارهای اینترنتی حدود ۲۰ روز است و کشور در حال نزدیک شدن به این نقطه است، بنابراین باید با استفاده از ظرفیتهای موجود، برای کاهش آسیبها اقدام کرد.
هاشمی خاطر نشان کرد: حمایتها باید با اولویت شرکتهای کوچکتر آغاز شود، هرچند آثار بحران به شرکتهای بزرگ نیز در حال سرایت است.
وی از طرح این موضوع در هیات دولت خبر داد و ابراز امیدواری کرد با تدابیر اتخاذشده، کشور به شرایط عادی ارتباطی بازگردد و بخشی از خسارات جبران شود.